ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ (ΠΑΤΗΣΤΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΓΡΑΨΤΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ)

Προσαρμοσμένη αναζήτηση

ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΖΕΤΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΟ ΤΑ ΞΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ!

ΠΩΣ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΖΕΤΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ  ΑΠΟ ΤΑ ΞΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ!
Προτού αγοράσεις δες: 520 για Ελλάδα και 529 για Κύπρο στην αρχή του κωδικού = ελληνικά προϊόντα. Τα προτιμάμε. Η ελλάδα έχει 16 δισεκατομμύρια εξαγωγές και 40 δισεκατομμύρια εισαγωγές, είναι στα χέρια μας να το αλλάξουμε ! Τα 24 δισεκατομμύρια ευρώ που χάνουμε κάθε χρόνο = πάνω από 300.000 θέσεις εργασίας!! Ισχύει και για Κύπρο σε μικρότερους αριθμούς!

Δύσπνοια, ένα συχνό σύμπτωμα

Μπορεί κανείς να πει ότι η απεγνωσμένη προσπάθεια του ανθρώπου να αποκαταστήσει τη διαταραχή της αναπνευστικής του λειτουργίας, είναι ένα φαινόμενο άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού κατά του κινδύνου της ασφυξίας. Η εκδήλωση αυτής της άμυνας, που παράλληλα φανερώνει την έλλειψη αρκετής ποσότητας οξυγόνου στο αίμα και την περίσσια του δηλητηριώδους διοξειδίου του άνθρακα, ονομάζεται «δύσπνοια». 

Τις περισσότερες φορές ο οργανισμός προσπαθεί να συμπληρώσει το ποσό του οξυγόνου που του λείπει, επιταχύνοντας το ρυθμό της αναπνοής. Ο ρυθμός μπορεί να φτάσει στο διπλάσιο ή και τριπλάσιο του φυσιολογικού όταν ο βαθμός της δύσπνοιας είναι έντονος. Αυτή λέγεται πολύπνοια ή ταχύπνοια. Άλλοτε η δυσχέρεια είναι εισπνευστική και άλλοτε εκπνευστική.
Ορθόπνοια είναι η δύσπνοια που αναγκάζει τον ασθενή να τιναχτεί από το κρεβάτι του και να προσπαθεί να αναπνεύσει ορθώνοντας το κορμί του. Η ορθόπνοια είναι η πιο βαριά μορφή δύσπνοιας και αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία ο άρρωστος υποχρεώνεται σε κατάσταση ηρεμίας να βρίσκεται με ανασηκωμένο το κεφάλι και το θώρακα σε σχεδόν κάθετη θέση, ενώ το βράδυ κοιμάται απαραίτητα με δύο και τρία μαξιλάρια. Αν και ο μηχανισμός της ορθόπνοιας είναι άγνωστος, στην όρθια θέση χαμηλώνει το διάφραγμα επιτρέποντας έτσι μεγαλύτερες αναπνευστικές κινήσεις.
Μερικές φορές παρατηρείτε για ένα μικρό χρονικό διάστημα πλήρης διακοπή της αναπνοής, δηλαδή άπνοια. 

Είναι σκόπιμο να γνωρίζουμε στοιχειωδώς μερικές πιθανές αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν τον κάθε τύπο δύσπνοιας. Για παράδειγμα, η ταχύπνοια συνοδεύει τα περισσότερα νοσήματα του αναπνευστικού και του κυκλοφορικού συστήματος. Ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της πνευμονίας είναι η δύσπνοια. Στη βρογχοπνευμονία και την τριχοειδή βρογχίτιδα, η δύσπνοια φτάνει στο βαθμό της ορθόπνοιας. Στην ίδια και μεγαλύτερη ένταση φτάνει στο οξύ οίδημα του πνεύμονα. Κατά την φυματίωση των πνευμόνων, η δύσπνοια εγκαθίσταται από την αρχή και παροξύνεται σε κάθε έξαρση πυρετού ή μετά από κούραση. Μικρού ή μεσαίου βαθμού δύσπνοια μπορεί να προκαλέσει και η υγρή πλευρίτιδα. Όσο για τη δύσπνοια πνευμονικής εμβολής, είναι τρομακτικής έντασης και αν εμφανιστεί σε πρόσφατα χειρουργημένο ασθενή γεννά υποψία πνευμονικής εμβολής. 

Οι παθήσεις της αορτής και οι καρδιοπάθειες προκαλούν άλλης έντασης δύσπνοια, κυρίως ύστερα από κάθε κόπο. Εκτός από αρρώστιες, μόνιμη ή παροδική δύσπνοια μπορεί να προκληθεί σε καταστάσεις όπως εγκυμοσύνη, φόρτος του στομαχιού μετά από λουκούλλειο γεύμα κ.α.. Ακόμα σε καταστάσεις όπως αναιμία ή καχεξία. Οι αναιμικοί και αδύνατοι άνθρωποι γενικώς ύστερα από έντονη σωματική προσπάθεια αισθάνονται μία μικρή δύσπνοια-λαχάνιασμα. 

Ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά που οι μητέρες δεν πρέπει να εκλαμβάνετε σαν δύσπνοια τη μεγαλύτερη συχνότητα της αναπνοής, που είναι φυσιολογική στα παιδιά και που είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο μικρότερη είναι η ηλικία τους. Επίσης να μην τρομάζετε από το μικρό βαθμό δύσπνοιας που συνοδεύει κάθε πάθηση του αναπνευστικού όπως η βρογχίτιδα και κάθε έξαρση πυρετού. Όταν όμως δείτε το πρόσωπο του παιδιού ωχρό, με έκφραση αγωνίας από το αίσθημα πνιγμού να το κατέχει, πρέπει άμεσα να παρέμβει ιατρός γιατί ίσως ξεκινάει κάποια βρογχοπνευμονία ή τριχοειδής βρογχίτιδα ή άλλη πάθηση. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να σηκώσετε άμεσα το παιδί στη αγκαλιά σας ή να καθίσει στο κρεβατάκι του, να ανοίξετε το παράθυρο για να μπει καθαρός αέρας, προφυλάσσοντας το από ψύξη και να το ελευθερώσετε από τυχόν σφιχτά ρούχα. Αν έχετε από προηγούμενο παροξυσμό οδηγίες από τον ιατρό θα τις εφαρμόσετε με ψυχραιμία, περιμένοντάς τον.

Δύσπνοια εκνευριστικού τύπου δίνουν πολλές φορές οι πολύποδες της μύτης, οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις και η υπερτροφία των ρινικών κόγχων. Η εισπνευστική δύσπνοια  που χαρακτηρίζεται από την αύξηση της συχνότητας της αναπνοής μπορεί να υπάρξει σε διφθεριτική λαρυγγίτιδα ή σπασμό της γλωττίδας, στο οίδημα, τη φυματίωση, τη σύφιλη, τον καρκίνο του λάρυγγα, το ανεύρυσμα της αορτής, την τραχειοβρογχική αδενοπάθεια, την υπερτροφία του θύμου αδένα, τη βρογχοκήλη, τα διάφορα νοσήματα του νευρικού συστήματος κ.α.. Επίσης αυτής της μορφής δύσπνοια μπορεί να προκληθεί αν γλιστρήσει κάποιο ξένο σώμα στο λάρυγγα ή την τραχεία, μαζί με παροξυσμό έντονου βήχα και αίσθημα πνιγμού. 

Από την πληθώρα των παθήσεων που μπορούν να προκαλέσουν δύσπνοια, καταλαβαίνουμε ότι είναι δύσκολο να βρεθεί η αιτία και χρειάζεται επισταμένη εξέταση από την πλευρά του ιατρού. 

Η δύσπνοια του εκπνευστικού τύπου είναι το άσθμα και το πνευμονικό εμφύσημα.

Δρ. John Polak Ιατρός Πνευμονολόγος

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΠΟ INFO ISTOSITE:
ΝΑ ΤΟΝΙΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΟΝΗ ΥΓΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΚΟΝΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΑΠΟ ΚΛΕΙΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ, ΧΑΛΙΑ, ΔΥΣΟΣΜΙΕΣ, ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ, ΑΓΧΟΣ, ΝΕΥΡΙΚΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΠΟΙΟ  ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ (ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΚΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΠΑΜΕ ΣΕ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟ ΝΑ ΤΟ ΕΛΕΞΟΥΜΕ)

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΩΣ ΠΑΝΙΚΟΥ, ΑΠΛΑ ΟΤΑΝ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ, ΝΑ ΚΡΑΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΗΡΕΜΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΕΡΝΟΥΜΕ ΗΡΕΜΑ 10 ΒΑΘΙΕΣ ΑΝΑΠΝΟΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΥΤΗ ΓΕΜΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΣΤΟΜΑΧΙ ΜΕ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΒΓΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΕΡΑ ΗΡΕΜΑ ΚΑΙ ΑΡΓΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑ. ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ. ΝΑ ΣΤΕ ΚΑΛΑ!

Κυτταρίτιδα: το πρόβλημα, οι αιτίες και οι λύσεις

Πρόκειται για ένα δυσεπίλυτο αισθητικό πρόβλημα και είναι το αποτέλεσμα ενός ολόκληρου συνδυασμού παραγόντων, όπως τα προβλήματα στο κυκλοφορικό και τη λέμφο, η μειωμένη ελαστικότητα των ινών του συνδετικού ιστού, η κατακράτηση υγρών, οι κακές διατροφικές συνήθειες και η καθιστική ζωή.



Πού οφείλεται;
Επιβαρυντικοί παράγοντες
Η κυτταρίτιδα πλήττει κυρίως τις γυναίκες από την ηλικία της εφηβείας και μετά, λόγω της επίδρασης των ορμονών στο λιπώδη ιστό και το δέρμα. Ο λόγος μάλιστα που δεν πλήττει τους άντρες είναι, επειδή έχουν πολύ χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων από τις γυναίκες. Ένας ακόμη λόγος εμφάνισής της είναι το γεγονός ότι το χόριο, το στρώμα του δέρματος πάνω από το λιπώδη ιστό είναι λιγότερο ανθεκτικό στις γυναίκες, με αποτέλεσμα να φθείρεται ευκολότερα υπό την επίδραση της ηλικίας και του περιβάλλοντος. Σημαντικό μερίδιο ευθύνης έχει και η κληρονομικότητα.
Στις περιοχές λοιπόν που το χόριο αρχίζει και φθείρεται, χάνει νερό και αποδυναμώνεται. Τελικά καταστρέφεται σε τέτοιο βαθμό, ώστε το λίπος που υπάρχει από κάτω αρχίζει να εισχωρεί ορατά στο χόριο. Αν η επιδερμίδα εξασθενήσει, αφυδατωθεί και λεπτύνει, η κυτταρίτιδα γίνεται τελικά ορατή στην επιφάνεια. Άρα, ακόμα και σε περιοχές με μικρή συγκέντρωση λίπους στις γυναίκες, όταν το υπερκείμενο του λίπους στρώμα (χόριο) δεν είναι ανθεκτικό, το λίπος (συγκεντρωμένο σε σακουλάκια, τα λόβια) προβάλλει με τη χαρακτηριστική αντιαισθητική εμφάνιση στην επιδερμίδα.

Πώς δημιουργείται;
Το δέρμα μας αποτελείται από τρία στρώματα: την επιδερμίδα, το κυρίως δέρμα και το υπόδερμα. Αυτό που ενδιαφέρει στο θέμα της κυτταρίτιδας είναι το υπόδερμα ή αλλιώς λιπώδης ιστός. Πρόκειται για ένα στρώμα προστασίας του δέρματος, πλούσιο σε σφαιρικά κύτταρα, που ονομάζονται λιποκύτταρα που συσσωρεύονται σε λοβίδια, σε αθροίσεις σαν σε σακουλάκια γεμάτα λίπος κάτω από το χόριο. Ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού, τα λιποκύτταρα μπορούν καθημερινά να αποθηκεύουν ή να απελευθερώνουν λίπη.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της αποθήκευσης, τα λίπη μεταφέρονται στα λιποκύτταρα σε μορφή ελεύθερων λιπαρών οξέων και ενώνονται με τη γλυκόζη για να δημιουργήσουν τριγλυκερίδια, που αποθηκεύονται στις αποθήκες του κυττάρου. Όλες αυτές οι λειτουργίες ορίζονται από την ινσουλίνη, ορμόνη η οποία δίνει το μήνυμα αποθήκευσης του λίπους. Η κυτταρίτιδα εγκαθίσταται όταν οι αποθηκευτικοί χώροι του δέρματος γεμίσουν, με αποτέλεσμα να αναγκαστούν να διογκωθούν για να χωρέσει ακόμη περισσότερο λίπος. Λόγω της συσσώρευσης των λιποκυττάρων προκαλείται συμπίεση των αιμοφόρων αγγείων που βρίσκονται πάνω στον συνδετικό ιστό, προξενώντας σημαντική κατακράτηση υγρού και μειωμένη αποβολή τοξικών λιπών με επιπτώσεις στην επιφάνεια του δέρματος, το οποίο παίρνει την όψη φλούδας πορτοκαλιού.

Θεραπεία
Η θεραπεία της κυτταρίτιδας επιτυγχάνεται όταν παράλληλα με τη σωστή διατροφή που εξασφαλίζει τη διατήρηση του ιδανικού για τον καθένα μας βάρους, ακολουθείται και κάποιο πρόγραμμα άσκησης για την ενίσχυση της μικροκυκλοφορίας. Η δερματολογία ενισχύει αυτή την προσπάθεια με τη βοήθεια της μεσοθεραπείας, επεμβαίνοντας στους μηχανισμούς της λιπογένεσης και λιποδιάλυσης.

Μεσοθεραπεία (ενεσοθεραπεία). Γίνεται με υποδόριες εγχύσεις λιποδιαλυτικών ουσιών στις πάσχουσες περιοχές. Πρόκειται για μια αρκετά διαδεδομένη και αποτελεσματική μέθοδο. Οι ενέσεις περιέχουν μία ή περισσότερες δραστικές ουσίες. Συνήθως χρησιμοποιείται κοκτέιλ ουσιών (καφεΐνη, εκχύλισμα αγγινάρας,θεοφυλλίνη, βιταμίνη Ε). Μια άλλη ουσία, η φωσφατιδοχολίνη (προέρχεται από λεκιθίνη σόγιας), διασπά το συσσωρεμένο λίπος με θεαματικά αποτελέσματα σε μικρές περιοχές συσσωρευσης λίπους (ψωμάκια, προγούλι, πλαϊνά μέσης, γόνατα ). Πραγματοποιείται μόνο από τον εξειδικευμένο δερματολόγο, ενώ απαιτούνται 4-8 θεραπείες ανάλογα με την έκταση και το βαθμό της κυτταρίτιδας, ανα 10 -15ημέρες. Συνήθως υπάρχει μικρή ευαισθησία και πρήξιμο τοπικά μετά τις εγχύσεις τα οποία υποχωρούν εντός 48 ωρών. Άλλη ανεπιθύμητη ενέργεια είναι οι μικρές εκχυμώσεις (μελανιές) που μπορεί να προκληθούν στα σημεία των εκχύσεων και υποχωρούν εντός 7 ημερών. Ο συνδυασμός μεσοθεραπείας και λεμφικού μασάζ φέρνει ακόμα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Endermologie (LPG): Προκαλεί τη διέγερση της λεμφικής και αγγειακής κυκλοφορίας, ενεργοποιεί το μεταβολισμό και έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του όγκου των λιποκυττάρων. Παράλληλα, μειώνει την τοπική συσσώρευση λίπους και βελτιώνει την ποιότητα της επιδερμίδας. H διάρκεια της συνεδρίας είναι 40 λεπτά. Συνήθως χρειάζεται ένα πρόγραμμα 20 συνεδριών.

Λεμφικό μασάζ: Το λεμφικό σύστημα λειτουργεί ως σύστημα ‘αποχέτευσης’ του οργανισμού. Το λεμφικό μασάζ αποσκοπεί στη διέγερση της άντλησης του λεμφικού συστήματος. Έτσι, με ήπιες σταθερές κυκλικές κινήσεις στους λεμφαδένες απομακρύνονται ταχύτερα τα απόβλητα από τα κύτταρα και τους ιστούς, βοηθώντας τον οργανισμό να αποβάλει τις τοξίνες, τονώνει τη μικροκυκλοφορία και συντελεί στην εξάλειψη του οιδήματος που συνοδεύει τη συσσώρευση λίπους.

Γράφει: Μουσάτου Βασιλική, Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος

ΑΦΙΕΡΩΣΗ: 10 συμβουλές για ΛΙΓΟΤΕΡΟ πετρέλαιο! ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ! ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ!

Όλο και περισσότεροι πολίτες αναρωτιούνται πώς μπορούν να περιορίσουν τη χρήση πετρελαίου στην καθημερινότητά τους προκειμένου να μειωθεί η ζήτηση για αυτή τη μαύρη κολλώδη ουσία που καταστρέφει τη βιοποικιλότητα, τις θάλασσες και τις παραλίες σε όλο τον κόσμο.



Από της πιο κάτω συμβουλές τουλάχιστον της μισές να τηρήσουμε θα βοηθήσουμε το περιβάλλον που ζούμε, εμείς, η οικογένεια μας, η γενεές που θα έρθουν.... σε σημαντικό βαθμό!

Ιδού λοιπόν οι δέκα συμβουλές που δίνουμε:

1.      Πηγαίνετε στη δουλειά σας χρησιμοποιώντας τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, το ποδήλατο ή με συνεπιβατισμό (carpooling), μοιράζοντας δηλαδή το ίδιο αυτοκίνητο με άλλους συναδέλφους και φίλους σας. Αποφύγετε όσο το δυνατόν περισσότερο να χρησιμοποιείτε μόνοι σας το αυτοκίνητο για να μεταβείτε στο χώρο εργασία σας.

















2.      Προτιμήστε προϊόντα με λιγότερο ή και καθόλου πλαστικό περιτύλιγμα.














3.  Αγοράστε βιολογικά φρούτα και λαχανικά, καθώς τα περισσότερα λιπάσματα και φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στη συμβατική γεωργία είναι πετρελαϊκά υποπροϊόντα. 














4.  Γενικά προτιμήστε τα ελληνικά προϊόντα. Στηρίζουμε έτσι και την ελληνική οικονομία που καταναλώνει λιγότερο πετρέλαιο για τη μεταφορά των αγαθών.

 













5. Αγοράστε προϊόντα περιποίησης και ομορφιάς (σαμπουάν, σαπούνι, καλλυντικά κ.α.) που βασίζονται σε φυσικά συστατικά και όχι πετρέλαιο.













6.      Αγοράστε ρούχα από βιολογικό βαμβάκι, κάνναβη, μπαμπού, σόγια... και όχι συνθετικά.














7.      Αποφεύγετε τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης και το εμφιαλωμένο νερό. Τώρα το καλοκαίρι παίρνετε μαζί σας ένα μικρό θερμός για το παγωμένο νερό σας. (αλήθεια έχετε σκεφτεί πόσο ακριβό είναι το εμφιαλωμένο νερό;)















8.      Περιορίστε τα αεροπορικά ταξίδια. Τινάζουν τον ετήσιο προϋπολογισμό άνθρακα του καθενός μας στον αέρα και απαιτούν τεράστιες ποσότητες πετρελαίου. Κάποιες επαγγελματικές εργασίες μπορούν να γίνουν και με εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνίας χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να ταξιδέψετε.










9.      Σκεφτείτε σοβαρά να αναβαθμίσετε ενεργειακά το σπίτι σας, ειδικότερα αν αυτό είναι χτισμένο πριν το 1980 (δεν έχει δηλαδή θερμομόνωση). Όχι μόνο θα περιορίσετε τη χρήση πετρελαίου για θέρμανση, αλλά θα ενισχύσετε το εισόδημά σας από τη λιγότερη ενέργεια που θα καταναλώνετε. Και αρκετές κυβερνήσεις σας επιχωρηγούν για αυτη σας την απόφαση.















10.  Απαιτήστε από την κυβέρνηση να προωθήσει τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) τόσο στα ελληνικά νησιά όσο και στους αυτοκινητοδρόμους προκειμένου να γίνουν ενεργειακά αυτόνομα και να σταματήσει η καύση πετρελαίου για την ηλεκτροδότηση τους. 






Πηγή: www.greenpeace.org

Καλοκαιρινά σπόρ. Πρωταθλητές στην ασφάλεια!

Eκμεταλλευτείτε τις ημέρες των διακοπών σας για να δοκιμάσετε ή για να ξαναθυμηθείτε το αγαπημένο σας καλοκαιρινό σπορ. Παράλληλα με το παιχνίδι και την ψυχαγωγία που θα σας προσφέρει, μπορεί να σας γυμνάσει επαρκώς και να τονώσει τη φυσική σας κατάσταση. Είτε, λοιπόν, σας γοητεύουν το σερφ και το κανό μέσα στη θάλασσα, είτε οι ρακέτες και το βόλεϊ στην καυτή αμμουδιά, πριν επιδοθείτε... μετά μανίας στο άθλημα που σας αρέσει, θυμηθείτε πως κι εδώ υπάρχουν κάποιοι βασικοί κανόνες ασφάλειας που πρέπει να γνωρίζετε και να τηρείτε, τόσο για το δικό σας καλό όσο και για το καλό των συναθλητών σας. Εμείς σας παρουσιάζουμε τα δημοφιλέστερα καλοκαιρινά σπορ και σας δίνουμε τις απαραίτητες χρηστικές συμβουλές, έτσι ώστε να τα απολαύσετε χωρίς απρόοπτα.




Σταδιακή εισαγωγή: Αρχίστε συγκρατημένα, μην το παρακάνετε σε διάρκεια και μη δοκιμάζετε παρακινδυνευμένα πράγματα. Κάνετε πάντα ένα ζέσταμα πριν αφοσιωθείτε στο αγαπημένο σας σπορ. Το απλούστερο που μπορείτε να κάνετε είναι ένα χαλαρό τζόγκινγκ ή έντονο περπάτημα για να προετοιμάσετε το σώμα σας.

Όποιο κι αν είναι το άθλημα που κάνετε, φροντίστε να ξεκινάτε αργά, σε χαμηλή ένταση, και να αυξάνετε σταδιακά την ένταση και την πολυπλοκότητα των κινήσεων. Ξαναθυμηθείτε σιγά-σιγά την τεχνική και μη δοκιμάσετε από την αρχή τα πιο δύσκολα.

Αποφύγετε καταρχήν τα σπορ τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας, δηλαδή μεταξύ 12.00 και 16.00. Επίσης, δώστε ιδιαίτερη προσοχή στις καιρικές συνθήκες, κυρίως στα θαλάσσια σπορ. Αν όμως πρόκειται να απομακρυνθείτε από τη στεριά, εκτός από τα θαλάσσια ρεύματα της περιοχής, πρέπει να έχετε υπόψη σας και το τελευταίο δελτίο καιρού σχετικά με τους ανέμους, τον κυματισμό της θάλασσας κλπ.

Εφόσον θα εκτεθείτε στον ήλιο, είναι καλό να φοράτε πάντα κάποιο μπλουζάκι και σορτσάκι για προστασία, ακόμα κι αν βρίσκεστε στη θάλασσα.
● Επιλέξτε καλύτερα ανοιχτόχρωμα ρούχα που να «αναπνέουν» (υπάρχουν πολλά εξελιγμένα υφάσματα - supplex, cool max και άλλα που δεν απορροφούν την υγρασία όπως τα βαμβακερά).
• Επίσης, μην αμελείτε να φοράτε πάντα καπέλο και τα κατάλληλα αθλητικά παπούτσια, για να αποφύγετε μικροτραυματισμούς ή ενοχλήσεις (στο σερφ, για παράδειγμα, υπάρχουν ειδικά λαστιχένια παπούτσια για καλύτερη ισορροπία).
• Όσον αφορά τον ειδικό εξοπλισμό, συμβουλευτείτε για το κάθε άθλημα το δάσκαλό σας. Σίγουρα, πάντως, όταν πρόκειται για θαλάσσιο σπορ, πρέπει να έχετε πάντα μαζί σας το ειδικό σωσίβιο!


Το σημαντικότερο πράγμα είναι ο τακτικός και συνεχής ανεφοδιασμός σας με νερό. Πιείτε αρκετό νερό πριν ξεκινήσετε, κατά τη διάρκεια και φυσικά αφού τελειώσετε το αγαπημένο σας σπορ. Θυμηθείτε ότι η αφυδάτωση, εκτός των άλλων, μειώνει και την αθλητική απόδοση.

Φοράτε πάντα καπέλο και ρούχα ανοιχτόχρωμα και αντιηλιακό με δείκτη προστασίας τουλάχιστον 20. Ιδιαίτερα αν βρίσκεστε στη θάλασσα, προσέξτε περισσότερο, γιατί με την αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας στην επιφάνεια του νερού ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος. Σοβαρότερες επιπτώσεις, που έπονται της ηλίασης, είναι η θερμική εξάντληση και η θερμοπληξία. Μην αγνοείτε, λοιπόν, συμπτώματα όπως η ζάλη, η απώλεια προσανατολισμού, ο εμετός.

Είναι ιδιαίτερα ενοχλητικές και θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί αν βρισκόμαστε στο νερό. O πρώτος λόγος που παθαίνουμε κράμπες είναι η έλλειψη υγρών στο σώμα μας, αλλά και ηλεκτρολυτών (νατρίου, καλίου). Επίσης, η μεγάλη διάρκεια του αθλήματος και η υψηλή ένταση. Αν πάθετε κράμπα, σταματήστε κάθε κίνηση και κάντε στρέτσινγκ ή/και μασάζ στην ευπαθή περιοχή.




Αν πρόκειται για σπορ με ιδιαίτερη τεχνική, όπως ιστιοπλοΐα, θαλάσσιο σκι ή σερφ, τότε αναζητήστε σίγουρα την καθοδήγηση του ειδικού, για να έχετε μεγαλύτερη ασφάλεια αλλά και καλύτερα αποτελέσματα – ιδιαίτερα αν ξεκινάτε τώρα, οπότε θα χρειαστείτε και κάποια μαθήματα.


!!!



• Κατεξοχήν τα πόδια και ιδιαίτερα τους μηρούς και μάλιστα τους τετρακέφαλους μυς, δηλαδή την πάνω πλευρά των μηρών.

• Ελέγξτε πριν ξεκινήσετε ότι τα πεντάλ και το πηδάλιο λειτουργούν κανονικά, για να μην έχετε προβλήματα αργότερα.
• Μην πάρετε πολλά άτομα μαζί σας.
• Φορέστε σωσίβιο.


• Οι κράμπες είναι ένα πρόβλημα που ενδέχεται να αντιμετωπίσετε λόγω κούρασης και ανεπάρκειας υγρών.





• Το κανό, δηλαδή η κωπηλασία, είναι μια πολύ καλή άσκηση, η οποία δεν γυμνάζει μόνο τα χέρια, που είναι το προφανές, αλλά και την πλάτη, στήθος και τους κοιλιακούς μυς.


• Φροντίστε να έχετε όσο μπορείτε ίσια την πλάτη και σφιχτούς τους κοιλιακούς.

•Μην απομακρύνεστε πολύ από τη στεριά, γιατί αν κουραστείτε, θα έχετε πρόβλημα να κωπηλατήσετε για να γυρίσετε στη βάση σας.

•Να έχετε επαρκή γνώση των ανέμων και των ρευμάτων, έτσι ώστε να μη βρεθείτε μακριά από τον προορισμό σας.
•Φορέστε σωσίβιο.


• Δεν υπάρχουν συνήθως τραυματισμοί στο κανό - εκτός ίσως από την κράμπα στους κοιλιακούς.






• Κατεξοχήν τα πόδια, αλλά και τα χέρια και τους κοιλιακούς που συμμετέχουν.




 
• Ξεκινήστε προσεκτικά και ακολουθήστε τις οδηγίες του εκπαιδευτή.
•Αν έχετε ξανακάνει στο παρελθόν, μην προσπαθήσετε να κάνετε αμέσως κινήσεις που κάνατε πριν από μερικά χρόνια. Εξοικειωθείτε πρώτα και μετά δοκιμάστε σταδιακά κάποια πιο δύσκολα πράγματα.






• Θλάσεις στα πόδια, όπως στους προσαγωγούς για παράδειγμα, μπορούν να συμβούν σε αγύμναστα άτομα.






Και...... Προσεκτικά...ε!














• Κατεξοχήν τα χέρια - ιδιαίτερα τους πήχεις, τα δάχτυλα των χεριών, αλλά βέβαια και τους κοιλιακούς και τα πόδια.










• Ακολουθήστε τις οδηγίες του εκπαιδευτή και δώστε ιδιαίτερη σημασία στην εκμάθηση των ανέμων και της τεχνικής.
•Προσέξτε τις πτώσεις, γιατί ως αρχάριοι θα πέσετε σίγουρα μερικές φορές στο νερό. Όταν πέφτετε, προσέξτε και τους γύρω λουόμενους, να μη τους χτυπήσετε είτε με τη σανίδα είτε με το πανί που πέφτει.




• Κράμπες στους πήχεις είναι κάτι που θα μπορούσε να συμβεί έπειτα από πολύωρη καταπόνηση των χεριών.









• Τα χέρια και τους κοιλιακούς περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σημείο του σώματος.



• Δώστε προσοχή στον εκπαιδευτή και έχετε υπομονή στο θεωρητικό κομμάτι της εκπαίδευσης, γιατί θα σας φανεί πολύ χρήσιμο.
•Προσέξτε τις αλλαγές κατεύθυνσης του ανέμου και το πανί, που στην «αλλαγή» μπορεί να σας χτυπήσει εάν δεν προσέχετε.



• Δεν έχει συνήθως τραυματισμούς.














• Τα πόδια, τα χέρια αλλά και το υπόλοιπο σώμα. Η άσκηση στην άμμο κάνει όλες τις κινήσεις πιο δύσκολες, κάτι που δυναμώνει τα πόδια και βελτιώνει τη φυσική κατάσταση.


• Αν δεν παίζετε σε κανονικό γήπεδο, τότε σιγουρευτείτε για την περιοχή που θα παίξετε. Προσοχή σε γυαλιά, πέτρες και άλλα αιχμηρά αντικείμενα, που μπορεί να βρίσκονται θαμμένα στην άμμο.


• Δεν πρόκειται για άθλημα επαφής -όπως το μπάσκετ- ούτε παρουσιάζει ιδιαίτερα απότομες αλλαγές κατεύθυνσης, οπότε να παρατηρούνται έντονοι τραυματισμοί στις αρθρώσεις. Βέβαια, μπορεί να υπάρξουν μικροτραυματισμοί στα δάχτυλα.










• Τα χέρια και τα πόδια, εφόσον παίζετε στην άμμο, ενώ αποτελεί πολύ καλή μορφή άσκησης για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και των αντανακλαστικών σας.


• Αν παίξετε στην άμμο και ξυπόλυτοι, ελέγξτε το χώρο για αιχμηρά αντικείμενα.




• Δεν είναι μια αθλητική δραστηριότητα που «φημίζεται» για τους πολλούς τραυματισμούς. Ίσως σε αγύμναστα άτομα και έπειτα από αρκετή καταπόνηση να υπάρξει κόπωση ή ενόχληση στον αγκώνα - το λεγόμενο tennis elbow.

Πηγή: vita.gr

Πιπερόρριζα (Ginger)

Το ginger (Zingiber officinale Roscoe), είναι γνωστό στην Ελλάδα ως πιπερόρριζα, ανήκει στην οικογένεια των Zingiberaceae. Είναι ένα φυτό το οποίο μεγαλώνει καλά σε περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες και πολλές βροχές κατά την περίοδο ανάπτυξης, αλλά και με περίοδο ξηρασίας κατά την συγκομιδή. Δεν παράγει καρπούς και πολλαπλασιάζεται μέσω της ρίζας του. Άλλη ονομασία με την οποία είναι γνωστό το φυτό διεθνώς είναι Zingiber. 



Συστατικά του φυτού είναι υδατάνθρακες  με το άμυλο ως  κυριότερο συστατικό, διάφορα λιπίδια (π.χ. παλμιτικό,ελαϊκό,λινελαϊκό, καπρικό, στεατικό, λινολενικό, αραχιδικό, τριγλυκερίδια, φωσφατιδικό οξύ, λεκιθίνες, ginger-γλυκολιπίδια Α,Β και C), επίσης, περιέχει ελαιορητίνες, ομόλογα τζιντζερόλης, συμπεριλαμβανομένων των παραγώγων με πλάγια μεθυλική αλυσίδα, τα ομόλογα shogaol που είναι προϊόντα αφυδάτωσης των ελαίων της πιπερόριζας,  τζιντζερόνη (προϊόν υποβάθμισης των τζιντζερολών) κ.α. Τα αιθέρια έλαια που περιέχονται στην πιπερόριζα είναι β- βισαβολένιο και τζιντζιμπερένιο, τζιντζιβερόλη, τζιντζιβερενόλη,  α-κουρκουμένιο, β-σεσκιφελλανδρένιο, β-σεσκιφελλανδρόλη (cis και trans) και πολυάριθμοι μονοτερπενικοί υδρογονάνθρακες, αλκοόλες και αλδεϋδες.
Αλλα συστατικά του φυτού είναι διάφορα αμινοξέα (π.χ.αργινίνη, ασπαρτικό οξύ, κυστεϊνη, γλυκίνη, ισολευκίνη, λευκίνη, σερίνη, θρεονίνη και βαλίνη), πρωτεΐνες, ρητίνες, διτερπένια (γαλανολακτόνη), βιταμίνες, ειδικά νικοτινικό οξύ(νιασίνη)  και βιταμίνη Α και ανόργανα στοιχεία.
Το τμήμα του φυτού που χρησιμοποιείται είναι το υπόγειο διακλαδιζόμενο ρίζωμα, χρώματος γκρι με λευκοκίτρινη σάρκα. 

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ
  • Σαν αντιεμετικό
  • Κονιοποιημένο  ρίζωμα: Εφάπαξ  δόση των 1-2 γραμ., 30 λεπτά πριν από το ταξίδι για την πρόληψη  συμπτωμάτων της ναυτίας, ή 0,5 γρ., δύο ως τέσσερις φορές  ημερησίως.
Άλλες χρήσεις
  •  
    • Κονιοποιημένο ρίζωμα 0,25-1 γραμ., τρεις φορές ημερησίως                                       
    • Βάμμα (1 :5) 1.5-3mL τρεις φορές  ημερησίως, 1.7- 5 ml. ημερησίως
ΔΡΑΣΗ
Οι ελαιορητίνες που περιέχει θεωρείται ότι είναι οι βασικές δραστικές ουσίες  στην πιπερόρριζα. Διάφορες φαρμακολογικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων της αντιεμετικής, της αντιθρομβωτικής, της  αντιμικροβιακής, της  αντικαρκινικής, της αντιοξειδωτικής, της αντιφλεγμονώδους και  της καρδιοτονωτικής  δράσης, έχουν διαπιστωθεί σε  in vitro έρευνες και σε ζώα. Επίσης, αναφέρεται ότι έχει αγχολυτική, υπογλυκαιμική, αντιυπερχοληστερολαιμική, υποτασική και υπερτασική δράση, ότι παρεμποδίζει τη συσσώρευση προσταγλανδινών και αιμοπεταλίων και ότι κατέχει χολαγωγικές και ευστόμαχες ιδιότητες. Όσον αφορά την υπογλυκαιμική, την αντιυποχοληστερολαιμική, την αντιελκογονική δράση και την αναστολή σύνθεσης των προσταγλανδινών απαιτούνται περαιτέρω έρευνες. Οι κλινικές μελέτες έχουν στοχεύσει κυρίως στην επίδραση της  πιπερόρριζας στην πρόληψη της ναυτίας και του εμετού. Η χρήση της σαν μια προληπτική θεραπεία ενάντια στην ναυτία των μετακινήσεων είναι αμφισβητούμενη. Φαίνεται ότι είναι πιθανό να εμφανίζει μία τοπική δράση στον γαστρεντερικό σωλήνα, παρά να συμμετέχει σε έναν κεντρικά μεσολαβούντα μηχανισμό. 


ΧΡΗΣΕΙΣ
Η πιπερόρριζα  κατατάσσεται  από το συμβούλιο της  Ευρώπης  ως φυσική πηγή αρωματικής ουσίας  τροφίμων. Αυτή η κατηγορία υποδεικνύει ότι η πιπερόρριζα μπορεί να προστεθεί στα τρόφιμα σε μικρές ποσότητες, με έναν κάποιο περιορισμό, λόγω πιθανού δραστικού συστατικού (μέχρι στιγμής απροσδιόρισου)  στο τελικό προϊόν. Χρησιμοποιείται ευρέως στα τρόφιμα σαν καρύκευμα. Στις ΗΠΑ, η πιπερόρριζα κατατάσσεται  στη λίστα  GRAS (Gεnerally Recognized As Safety) (Γενικώς  αναγνωρισμένο σαν ασφαλές ). 
Όσον αφορά την χρήση της ως βότανο, η πιπερόρριζα θεωρείται ότι διαθέτει  σπασμολυτικές ιδιότητες. Κατά παράδοση, έχει χρησιμοποιηθεί για κολικούς ,  δυσπεψία και συγκεκριμένα για  εντερικούς  κολικούς. Τελευταία, το ενδιαφέρον για την πιπερόρριζα στρέφεται στη χρήση της στην πρόληψη της ναυτίας και του εμέτου, στην χρήση της ως χωνευτικό και ως συμπληρωματική θεραπεία για  φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα  (Yoshikawa et al , 1992). 

ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ
Η πιπερόρριζα  αναφέρεται ότι έχει καρδιοτονωτική  και  αντιαιμοπεταλική δράση in vitro και υπογλυκαιμική δράση σε μελέτες in vivo. Οι υπερβολικές δόσεις μπορούν επομένως να επηρρεάσουν την υπάρχουσα καρδιακή, αντιδιαβητική ή αντιπηκτική θεραπεία. Ένα πτητικό συστατικό, η σ-σογκόλη, αναφέρεται ότι έχει επιπτώσεις στην πίεση του αίματος (αρχικά μείωση και κατόπιν αύξηση) in vivo. 


Εγκυμοσύνη και θηλασμός  
Η πιπερόρριζα αναφέρεται ότι δρα ως αμβλωτικό και ότι εμφανίζει διεγερτική δράση στην μήτρα. Δόσεις πιπερόρριζας που υπερβαίνουν πολύ τα ποσά που χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα, δεν πρέπει να λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ή του θηλασμού (Lawrence et al, 1984). 


ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ
Καμία ανεπιθύμητη ενέργεια δεν έχει τεκμηριωθεί για την πιπερόρριζα. Το έλαιο της δε φαίνεται  να  είναι ερεθιστικό, ή να προκαλεί ευαισθησία, αν και μπορεί να εμφανιστεί δερματίτιδα σε υπερευαίσθητα άτομα. Η φωτοτοξικότητα από τα έλαια της πιπερόριζας  δεν θεωρείται σημαντική. Το έλαιο της φαίνεται να είναι χαμηλής τοξικότητας και αναφέρεται ότι  οι μέγιστη τιμές  LD50  (σε ποντίκια από το στόμα, σε κουνέλια από το δέρμα)  υπερβαίνουν τα 5 γ/kg ΣΒ. Η μεταλλαξιογόνος  δράση έχει αποδειχθεί για ένα αιθανολικό εκχύλισμα πιπερόριζας, με ζιγγερόλη και σογκόλη στη Salmonella typhimurium. Η ζιγγερόνη  βρέθηκε ότι δεν είναι μεταλλαξιογόνος. Ο χυμός της πιπερόρριζας αναφέρεται ότι επιδεικνύει αντιμεταλλαξιογόνο δράση, ενώ μεταλλαξιογόνος δράση έχει περιγραφεί για την 6-ζιγγερόλη, παρουσία γνωστών χημικών μεταλλαξιογόνων. Αναφέρθηκε ότι συγκεκριμένα μεταλλαξιογόνα μπορούν να ενεργοποιήσουν τη δραστηριότητα της 6- ζιγγερόλης με αποτέλεσμα να μην καταστέλλεται  από τα αντιμεταλλαξιογόνα συστατικά που υπάρχουν στον χυμό. 


ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ
Υπερβολικές δόσεις πιπερόρριζας μπορούν να επηρρεάσουν την υπάρχουσα καρδιακή, αντιδιαβητική, ή αντιπηκτική θεραπεία. 

Πιπερόρριζα/ Zingiber officinale
  • τερπένια(zingiberine,phellandrene, curcumene)
  • αλκοόλες (citronellol, linalol)
Όργανα: Πεπτικό σύστημα
Ιδιότητες:
  • τονωτικό, διεγερτικό
  • στομαχικό, άφυσο
  • αναλγητικό
  • αντιπυρετικό
  • αντι-ιδρωτικό
Ενδείξεις:
  • ανεπάρκειες του πεπτικού συστήματος(δυσπεψία, τυμπανισμός,ανορεξία, κ.λ.π.)
  • ανικανότητα
  • ρευματικοί πόνοι


Γράφουν η Σκουρολιάκου Μαρία, Λέκτορας Εντερικής και Παρεντερικής Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο,Κλινική Φαρμακοποιός, Επιστημονική Σύμβουλος Κέντρου Διατροφικής Υποστήριξης και Διαιτολογίας, μαιευτήριο ΙΑΣΩ - Φοντόρ Χριστίνα, Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Πτυχιούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

Ισορροπημένη διατροφή και μέτριας έντασης άσκηση κατά του οξειδωτικού στρες

Ο όρος "οξειδωτικό στρες" περιγράφει τη διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των οξειδωτικών και των αντιοξειδωτικών διαδικασιών του οργανισμού, προς όφελος των πρώτων. Δεν πρόκειται καταρχήν για νόσο, είναι όμως μια ασταθής κατάσταση, η οποία, αν συνεχιστεί, θα οδηγήσει σε κάποια βλάβη, από ελαφρά έως εξαιρετικά σοβαρή, δηλώνει η Ελένη Α. Ρέκκα, αναπληρώτρια Καθηγήτρια Φαρμακευτικής Χημείας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Ελευθέρων Ριζών και Οξειδωτικού Στρες σε συνέντευξή της στη δημοσιογράφο Μίνα Ράλλη.



Η ενίσχυση του αντιοξειδωτικού συστήματος του οργανισμού επιτυγχάνεται  με ισορροπημένη και όχι πολλή τροφή και με ικανή αλλά όχι υπερβολική σωματική άσκηση, προσθέτει.

Επιβαρυντικοί παράγοντες είναι η ακτινοβολία, τα χημικά, συγκεκριμένα φάρμακα, τροφές όπως το κόκκινο κρέας και τα πολυακόρεστα λιπαρά, το βιολογικό στρες, το κάπνισμα, το αλκοόλ και η γήρανση.

Το οξειδωτικό στρες, επισημαίνει η κ. Ρέκκα είναι ικανό να προκαλέσει νευροεκφυλιστικές παθήσεις, αυτοάνοσες καταστάσεις, καρδιαγγειακά νοσήματα, γήρανση και άλλα προβλήματα υγείας. Αν και υπάρχουν ορισμένες τεχνικές μέτρησης της οξειδωτικής ζημιάς, ακόμη δεν έχει βρεθεί τελείως αξιόπιστη μέθοδος για το σκοπό αυτό.

Τι  είναι το οξειδωτικό στρες

Τι σημαίνει ο όρος οξειδωτικό στρες;


Ο επικρατέστερος ορισμός του οξειδωτικού στρες είναι αυτός που διατυπώθηκε από τον καθηγητή H. Sies: «Οξειδωτικό στρες είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των οξειδωτικών και των αντιοξειδωτικών διαδικασιών του οργανισμού, προς όφελος των πρώτων».1 Αναλυτικότερα:

Τα κυριότερα συστατικά των τροφών μας (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη) αξιοποιούνται στον οργανισμό μας είτε για τη σύνθεση των δομικών μορίων αυτού, είτε για παραγωγή της απαραίτητης ενέργειας. Αυτά γίνονται με την οξείδωση των συστατικών των τροφών από το εισπνεόμενο οξυγόνο και τη δράση ορισμένων ενζύμων.

Κατά τη διαδικασία αυτή συμβαίνει βαθμιαία οξείδωση των προαναφερθέντων υλικών και αντίστοιχη πλήρης αναγωγή του οξυγόνου προς σχηματισμό νερού. Με τον τρόπο αυτό καταναλίσκεται περίπου το 98% του χρησιμοποιουμένου οξυγόνου.

Το υπόλοιπο 2% του οξυγόνου ανάγεται μερικώς, δρώντας ως οξειδωτικό, και με τον τρόπο αυτό προκύπτουν οι καλούμενες «δραστικές μορφές οξυγόνου», δηλ. η ρίζα ανιόντος υπεροξειδίου, το υπεροξείδιο του υδρογόνου (το οποίο δεν είναι ελεύθερη ρίζα, κατατάσσεται όμως στις δραστικές μορφές οξυγόνου, διότι μπορεί να οδηγήσει σε σχηματισμό ελευθέρων ριζών, π.χ. παρουσία σιδήρου) και η ρίζα υδροξυλίου.

Οι μορφές αυτές, όταν βρίσκονται σε ελάχιστα ποσά, είναι χρήσιμες, π.χ. για τη λειτουργία της άμυνας του οργανισμού ή για τη μεταφορά σημάτων. Σε μεγαλύτερα ποσά, όμως, ή κάτω από ορισμένες συνθήκες, μπορούν να καταστούν πολύ τοξικές. Είναι ικανές να προσβάλλουν ζωτικής σημασίας συστατικά του οργανισμού, πρωτεΐνες, λιπίδια, DNA, με συνέπεια διαταραχή της λειτουργίας και σοβαρές βλάβες αυτού.

Ο οργανισμός, κατά τη μακρά πορεία της εξέλιξης, έχει αναπτύξει αμυντικούς, αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς, προς αποφυγή ή επιδιόρθωση των βλαβών αυτών. Έτσι, στον οργανισμό διατηρείται ισορροπία μεταξύ οξειδωτικών και αντιοξειδωτικών λειτουργιών, η διαταραχή της οποίας οδηγεί σε οξειδωτικό στρες. Οξειδωτικό στρες δεν σημαίνει υποχρεωτικά νόσο, είναι όμως μια ασταθής κατάσταση, η οποία, εάν συνεχιστεί, θα οδηγήσει σε κάποια βλάβη και νόσο, από ελαφρά έως εξαιρετικά σοβαρή.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν την παραγωγή ελευθέρων ριζών;

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που αυξάνουν την παραγωγή ελευθέρων ριζών. Μερικοί από αυτούς είναι:
  • Ακτινοβολία: Κυρίως η ιονίζουσα ακτινοβολία (π.χ. ακτίνες Χ- και γ-). Η υπεριώδης ακτινοβολία δεν περιέχει τόση ενέργεια ώστε να δημιουργήσει ελεύθερες ρίζες. Σαφώς όμως είναι βλαπτική, λόγω της έμμεσης παραγωγής δραστικών μορφών οξυγόνου (φωτοοξειδωτική βλάβη), μέσω φωτοευαισθητοποιητικών ουσιών
  • Ποικίλα χημικά, π.χ. βενζόλιο, που χρησιμοποιείται στη χημική βιομηχανία ως διαλύτης αλλά και ως πρώτη ύλη.
  • Φάρμακα, π.χ. αδριαμυκίνη (χημειοθεραπευτική τετρακυκλίνη), βενζοϋλοϋπεροξείδιο (κατά της ακμής), ακόμη και η παρακεταμόλη, ευρέως χρησιμοποιούμενο αναλγητικό, σε πολύ μεγάλες δόσεις.
  • Τρόφιμα: Κόκκινο κρέας, λάδια πολύ μεγάλης περιεκτικότητας σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα.
  • Περιβαλλοντικοί ρύποι, π.χ. αμίαντος, όζον (το στρώμα του όζοντος στην ανώτερη ατμόσφαιρα προφυλάσσει από την υπεριώδη ακτινοβολία, και οι «τρύπες του όζοντος» που προκαλούν, για παράδειγμα οι χλωροφθοράνθρακες που χρησιμοποιούνται ως προωθητικά σε αερολύματα (sprays), μειώνουν την προστατευτική του δράση. Αντιθέτως, όταν το όζον δημιουργείται στα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, προκαλεί οξειδωτικό στρες, καθώς είναι ισχυρότατο οξειδωτικό. Σημαντικότατη πηγή δημιουργίας όζοντος είναι τα καυσαέρια από τις εξατμίσεις των αυτοκινήτων), ακρολεΐνη (από εξατμίσεις αυτοκινήτων, από πολυχρησιμοποιημένα υπερθερμαινόμενα μαγειρικά έλαια).
  • Γεωργικά φάρμακα, φυτοφάρμακα, π.χ. παρακουότ.
  • Νόσοι, όπως αρτηριοσκλήρυνση, σακχαρώδης διαβήτης, καταστάσεις φλεγμονής (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα), νευροεκφυλιστικές νόσοι (π.χ. νόσος Alzheimer).
  • Στρες από ποικίλα αίτια, π.χ. συναισθηματική διέγερση.
  • Γήρανση του οργανισμού
  • Τρόπος ζωής, π.χ. κάπνισμα, μεγάλη και συχνή κατανάλωση αλκοόλης.
Υπάρχουν ομάδες υψηλού κινδύνου;

Ναι, και βασίζονται στα προαναφερθέντα: οι αλκοολικοί, οι καπνιστές, οι πλημμελώς διατρεφόμενοι (κυρίως με επεξεργασμένα τρόφιμα), οι ακτινοθεραπευόμενοι, οι υποκείμενοι σε στρες, σε θεραπεία με ορισμένα φάρμακα επί μακρόν, οι πολυμεταγγιζόμενοι (λόγω υπερφόρτισης σε σίδηρο, που μπορεί να καταλύει αντιδράσεις ελευθέρων ριζών), οι αλόγιστα εκτιθέμενοι στον ήλιο.

Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται;


Ευκολότερα στους ηλικιωμένους, διότι εμφανίζουν μειωμένη ικανότητα προσαρμογής. Ο οργανισμός μέχρις ενός σημείου, αποκρίνεται σε οξειδωτική προσβολή, με αύξηση της σύνθεσης ενζύμων που αντιμετωπίζουν το οξειδωτικό στρες, καθώς και αντιοξειδωτικών ενώσεων. Η προσαρμοστική αυτή ικανότητα μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας.

Επιπλέον τα άτομα αυτά παρουσιάζουν ελαττωμένη ικανότητα απορρόφησης χρήσιμων αντιοξειδωτικών παραγόντων από τις τροφές, όπως βιταμινών Ε και Α. Επίσης, τα πολύ νέα άτομα, που δεν έχουν αναπτύξει πλήρως τις φυσιολογικές αμυντικές διαδικασίες, ενώ, ταυτοχρόνως, παρουσιάζουν έντονο μεταβολισμό, επομένως αυξημένη πιθανότητα διαρροής ηλεκτρονίων και σχηματισμό ελευθέρων ριζών.

Όταν βιώνουμε μία περίοδο έντονου στρες στην καθημερινότητά μας αυτό σημαίνει και αύξηση της οξειδωτικής ζημιάς;

Ναι. Ως (βιολογικό) στρες, το οποίο περιγράφηκε περίπου τριάντα χρόνια πριν από το οξειδωτικό στρες, ορίζεται «η μη ειδική (προσαρμοστική) απόκριση του οργανισμού σε κάθε απαίτηση». Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρχουν διαφορετικοί τύποι βιολογικού στρες. Εκφράσεις όπως συναισθηματικό στρες, στρες πτήσης, επιτυχίας, ψύχους, στρες έλλειψης τροφής, ύπνου, στρες βαρύτητας, κολύμβησης και κοινωνικό στρες είναι αποδεκτές μόνον όταν γίνεται ξεκάθαρα αντιληπτό ότι αποτελούν απλώς συντμήσεις για την έκφραση «στρες που προκαλείται από τον έναν ή τον άλλο παράγοντα».

Στο εργαστήριό μας έχουμε δείξει 2,3 ότι το βιολογικό στρες συνοδεύεται πάντα από οξειδωτικό στρες. Όταν το βιολογικό στρες είναι έντονο και χρόνιο, μπορεί να οδηγήσει σε οξειδωτική βλάβη κυττάρων, επομένως σε παθολογική κατάσταση.

Ποιοι παράγοντες αναστέλλουν την οξειδωτική δράση, δηλαδή τη βλαπτική δράση των ελεύθερων ριζών στον οργανισμό;

Το αμυντικό, αντιοξειδωτικό σύστημα του οργανισμού περιλαμβάνει αντιοξειδωτικά ένζυμα, π.χ. καταλάση, απλά αντιοξειδωτικά πεπτίδια και αμινοξέα, π.χ. γλουταθειόνη, κυστεΐνη. Η διατήρηση και η ενίσχυση του συστήματος αυτού είναι πολύ σημαντική, και επιτυγχάνεται με ισορροπημένη και όχι πολλή τροφή, με ικανή, αλλά όχι υπερβολική σωματική άσκηση.

Παραπέρα, αντιοξειδωτική δράση ασκούν ενώσεις που έρχονται στον οργανισμό με την τροφή, όπως βιταμίνες Ε (σπανάκι και άλλα φυλλώδη πράσινα λαχανικά, ελιές, ξηροί καρποί) και C (φρούτα), καροτινοειδή, λυκοπίνιο, φλαβονοειδή και ανθοκυάνες, δηλαδή φρούτα, λαχανικά, ει δυνατόν ωμά, λίγο κρασί, κατά προτίμηση κόκκινο, τσάι, σοκολάτα.

Καλά και ισχυρά αντιοξειδωτικά επίσης είναι η ουβικινόλη (κυτόχρωμα Q10), το φερουλικό οξύ (σίτος, ρύζι, ξηροί καρποί, φρούτα). Μερικές ακόμη ενώσεις ικανές να δεσμεύουν ορισμένα μέταλλα, π.χ. σίδηρο, των οποίων η παρουσία σε ελεύθερη μορφή ιόντων καταλύει το σχηματισμό δραστικών μορφών οξυγόνου. Πάντως, η απάντηση στο ερώτημα πότε, πού και σε πόση ποσότητα στον οργανισμό μπορούν να βρεθούν τα αντιοξειδωτικά αυτά, έχει τεράστια σημασία για την επίτευξη αποτελεσματικής προστασίας.



Ποια η διαφορά στη συγκέντρωση αντιοξειδωτικών σε ένα τρόφιμο και του αντιοξειδωτικού αποτελέσματος;

Η διαφορά αυτή είναι πολύ μεγάλη. Πολλές φορές, τα αντιοξειδωτικά που υπάρχουν στα τρόφιμα φέρουν μικρό αντιοξειδωτικό αποτέλεσμα, διότι:
  • Μερικά, π.χ. η βιταμίνη C, καταστρέφονται με το μαγείρεμα, την επεξεργασία των τροφίμων ή τη μακρά παραμονή.
  • Άλλα δεν απορροφούνται ικανοποιητικά, π.χ. οι λεγόμενες πολυφαινόλες απορροφούνται λίγο.
  • Άλλες ενώσεις βρίσκονται στα τρόφιμα σε κατάσταση, η οποία πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να απορροφηθούν μερικώς.
Έτσι τα καροτινοειδή, και ιδίως το λυκοπίνιο (από τη φρέσκια ντομάτα) απορροφώνται σε μικρό ποσοστό. Αυτό διότι το λυκοπίνιο είναι αδιάλυτη ένωση στο νερό, έτσι στα νωπά λαχανικά, που περιέχουν πολύ νερό, ευρίσκεται σχεδόν σε κρυσταλλική μορφή, και δεν μπορεί να απορροφηθεί. Αν όμως η ντομάτα θερμανθεί, και μάλιστα με την παρουσία λαδιού, το λυκοπίνιο, ως λιπόφιλη ένωση, διαλύεται στο λάδι, και κατόπιν γαλακτοματοποιείται από τα χολικά άλατα της χολής και απορροφάται καλύτερα.



Ακόμη όμως κι αν οι αντιοξειδωτικές ενώσεις απορροφώνται, θα πρέπει να κατανέμονται στον οργανισμό και να απαντώνται στην περιοχή που πρέπει να δράσουν σε κατάλληλες, επαρκείς συγκεντρώσεις. Για να έχει αξία ένα αντιοξειδωτικό, πρέπει να φθάνει στο σημείο του σώματος που το χρειάζεται, και να δρα εκεί, και μάλιστα σε πολύ μικρότερες συγκεντρώσεις από τον οξειδωτικό, βλαπτικό παράγοντα.

Δεν πρέπει κανείς να παρασύρεται από την in vitro ύπαρξη αντιοξειδωτικής ικανότητας συστατικών των τροφών και να την επεκτείνει σε αντιοξειδωτικό αποτέλεσμα στον οργανισμό, καθώς αυτά τα δύο δεν βαίνουν παράλληλα. Επί πλέον, «αντιοξειδωτική ουσία» δεν σημαίνει υποχρεωτικά «ασφαλής ουσία».


Οξειδωτικό στρες και υγεία

Ποιες ασθένειες μπορεί να προκαλέσει το οξειδωτικό στρες;

Είναι γενικά παραδεκτό πως το οξειδωτικό στρες αναπόφευκτα συνοδεύει κάθε βλάβη ιστού. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι «μπορεί το οξειδωτικό στρες να προκαλέσει νόσο;» αλλά «το οξειδωτικό στρες, που οπωσδήποτε συνυπάρχει, είναι ικανό να προκαλέσει παθολογικές εκδηλώσεις;»4

Λαμβάνοντας αυτό υπ’ όψη, παθολογικές καταστάσεις όπου αποδεδειγμένα συνεισφέρει είναι: *νευρωνική εκφύλιση, ελάττωση μνήμης και άλλων νοητικών λειτουργιών, γεροντική άνοια τύπου Alzheimer, νόσος του Parkinson, άλλες νευροεκφυλιστικές καταστάσεις
  • σπασμοί
  • αυτοάνοσες καταστάσεις, π.χ. ρευματοειδείς νόσοι, ερυθηματώδης λύκος, νόσος του Krohn, σκλήρυνση κατά πλάκας
  • καρδιαγγειακά νοσήματα, αρρυθμίες, αθηρωμάτωση, αρτηριοσκλήρυνση, υπέρταση. *σακχαρώδης διαβήτης, αγγειοπάθεια από διαβήτη
  • γήρανση
  • βλάβες από ισχαιμία/επαναιμάτωση, π.χ. μετά από εγκεφαλικό ή καρδιακό ισχαιμικό επεισόδιο
  • τοξικότητα από μερικά φάρμακα και δηλητήρια.
Ένα υγιές άτομο κινδυνεύει λιγότερο από κάποιο άτομο με προβλήματα υγείας από το οξειδωτικό στρες;

Γενικώς, ναι. Άτομα με προβλήματα υγείας θα έχουν ήδη ένα βαθμό οξειδωτικού στρες, επιπλέον μπορούν δυσκολότερα να θέσουν σε λειτουργία τον ενδογενή αντιοξειδωτικό μηχανισμό που αναφέρθηκε προηγουμένως.

Από την άλλη μεριά, μπορεί μικρού βαθμού οξειδωτικό στρες να είναι επωφελές. Έτσι εξηγείται, π.χ., η χρησιμότητα της σωματικής άσκησης σε άτομα με υπερλιπιδαιμία: Έχοντας υπ’ όψη πως η αρτηριοσκληρωτική πλάκα στα αγγεία δημιουργείται από την οξειδωμένη LDL, (η LDL είναι η «κακή χοληστερόλη»), εάν κινητοποιηθεί, με την άσκηση, το αντιοξειδωτικό μας σύστημα, θα περιοριστεί αυτή η οξείδωση της LDL.

Η χρήση φαρμάκων είναι κάτι που μπορεί να αυξήσει  τις ελεύθερες ρίζες;

Ναι, μερικών. Ήδη έχουμε αναφέρει κάποια παραδείγματα.

Με ποιο τρόπο μπορούμε να ‘’μετρήσουμε’’ την οξειδωτική ζημιά στον οργανισμό μας; Υπάρχει ειδική εξέταση;

Αν και υπάρχουν ορισμένες τεχνικές, ακόμη δεν έχει βρεθεί τελείως αξιόπιστη μέθοδος για το σκοπό αυτό. Από τις πλέον ακριβείς είναι ο έλεγχος των ‘’ισοπροστανίων” σε δείγμα ιστού ή αίματος, ενδεικτικός για οξείδωση λιπιδίων του οργανισμού, ο έλεγχος οξειδωτικής βλάβης του DNA σε δείγμα ούρων, πάντως τα αποτελέσματα πρέπει πάντα να αξιολογούνται με προσοχή.

Η χρήση δισκίων με αντιοξειδωτικά είναι επαρκής;

Αν η βλάβη είναι στην αρχή, πιθανόν να σταματήσει η πρόοδος ή και να αντιστραφεί η πορεία. Πάντως εξαρτάται από το όργανο, το βαθμό της βλάβης, το χρησιμοποιούμενο αντιοξειδωτικό και τη σωστή τεχνολογικά παρασκευή του δισκίου.
Οξειδωτικό στρες και ομορφιά

Πώς επιδρά το οξειδωτικό στρες στη διαδικασία της γήρανσης; Πόσο σημαντική είναι η οξειδοαναγωγική ισορροπία απέναντι στη κληρονομικότητα;

Από πολλά χρόνια είναι γνωστό ότι η γήρανση έχει στενή σχέση με οξειδωτικές διαδικασίες. Ο άνθρωπος έχει όχι μόνο την ηλικία των χρόνων του, αλλά και την ηλικία του κυκλοφορικού του. Το κυκλοφορικό είναι το σύστημα από το οποίο εξαρτώνται όλα τα άλλα συστήματα και όργανα, διότι μεταφέρει θρεπτικά υλικά, οξυγόνο για την αξιοποίησή τους, πλήθος άλλων απαραιτήτων στοιχείων.

Επίσης το κεντρικό νευρικό σύστημα, ο εγκέφαλος, είναι ο γενικός συντονιστής των σωματικών, ψυχικών και νοητικών λειτουργιών. Νόσοι φθοράς σχετιζόμενες με την ηλικία, όπως η αρτηριοσκλήρυνση, μερικές αρρυθμίες, καρδιακό έμφραγμα, νευροεκφυλιστικές νόσοι, έχουν άμεση σχέση με παραγωγή ελευθέρων ριζών και συνεπάγονται οξειδωτική βλάβη.

Υπάρχει σχέση κληρονομικότητας και οξειδοαναγωγικής ισορροπίας. Η οξειδοαναγωγική ισορροπία εξαρτάται από την ικανότητα του οργανισμού να παράγει αμυντικούς παράγοντες, όπως ένζυμα και πεπτίδια, π.χ. γλουταθειόνη, η οποία ρυθμίζονται από γονίδια.

Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει στο δέρμα μας; Και κυρίως στην κυτταρίτιδα;

Το δέρμα των περισσοτέρων ανθρώπων είναι εκτεθειμένο στο περιβάλλον:  ατμοσφαιρικό οξυγόνο, αερίους ρύπους, π.χ. όζον, διοξείδια του θείου και του αζώτου. Στο δέρμα εφαρμόζονται διάφορες χημικές ουσίες με κρέμες, διαλύματα, αλοιφές, τοξικά υλικά του νερού, π.χ. χλώριο, διαλυμένα μεταλλικά ιόντα, αποσμητικά και ανθιδρωτικά που περιέχουν άλατα αργιλίου, προϊόντα βακτηρίων του δέρματος ή άλλα που περιέχονται και απεκκρίνονται με τον ιδρώτα. Πολλά από τα σώματα αυτά μπορούν να προκαλέσουν ή να καταλύσουν αντιδράσεις ελευθέρων ριζών.

Το σοβαρότερο πρόβλημα που φαίνεται ότι αντιμετωπίζει το δέρμα είναι η υπεριώδης ακτινοβολία. Είναι βλαπτική, λόγω της έμμεσης παραγωγής δραστικών μορφών οξυγόνου (φωτοοξειδωτική βλάβη), μέσω φωτοευαισθητοποιητικών ουσιών. Τέτοιες ουσίες μπορεί να υπάρχουν σε καλλυντικά, ορισμένα φάρμακα, π.χ. φαινοθειαζίνες, και σε προϊόντα μικροοργανισμών που συνήθως απαντούν στο δέρμα, κυρίως ατόμων που πάσχουν από ακμή (Propionibacterium acnes).

Φωτοευαισθητοποιητές είναι και μερικά φυτικής προέλευσης υλικά, όπως από τον κατιφέ (καλεντούλα), το φωτοευαισθητοποιό α-τερθειενύλιο, που χρησιμοποιείται ως εντομοκτόνο, και από το υπερικό, η ισχυρά φωτοευαισθητοποιητική ουσία υπερικίνη. Αλλά και αρκετά κοινά τρόφιμα, όπως το σέλινο και ο μαϊντανός, έχουν φωτοευαισθητοποιητικά συστατικά, που από μόνα τους φυσικά, με κατανάλωση αυτών των τροφίμων, δεν δημιουργούν πρόβλημα, θα μπορούσαν όμως να δράσουν αθροιστικά σε συνδυασμό με άλλες φωτοευαισθητοποιητικές ουσίες.

Η σοβαρότερη βλάβη που μπορεί να δημιουργήσει η υπεριώδης ακτινοβολία είναι καρκίνος του δέρματος, το πολύ επικίνδυνο μελάνωμα. Ηπιότερη, αλλά σημαντική βλάβη είναι η γήρανση του δέρματος. Η φωτογήρανση του δέρματος συνοδεύεται από εμφάνιση ρυτίδων, απώλεια ελαστικότητας, αύξηση της ευθραυστότητας αυτού και επιβράδυνση επούλωσης τραυμάτων.

Δυστυχώς, δεν μπορώ να πω πολλά για την κυτταρίτιδα, κυρίως διότι δεν είναι γνωστή η αιτία που την προκαλεί. Ενέχονται κληρονομικότητα, γενετικοί, ορμονικοί παράγοντες, τρόπος ζωής και ίσως διατροφή.


Οξειδωτικό στρες και διατροφή

Ποιες είναι οι κυριότερες πηγές και τύποι αντιοξειδωτικών ουσιών;
  • Γλουταθειόνη, κυρίως στο συκώτι και στον κρόκο του αυγού. Όταν λαμβάνεται με την τροφή, πέπτεται, όμως έτσι παρέχει ένα από τα συστατικά της, την κυστεΐνη, η οποία ευρίσκεται σε αφθονία στο ήπαρ, στο κρέας και στο αυγό.
  • Βιταμίνη C σε εσπεριδοειδή, πιπεριές, ακτινίδια και όλα τα νωπά φρούτα.
  • Τοκοφερόλη (κυρίως η α-τοκοφερόλη, βιταμίνη Ε) στο φύτρο του σίτου.
  • Βιταμίνη Α σε ήπαρ, μουρουνέλαιο, ιχθυέλαια.
  • Καροτινοειδή, σε καρότα, πράσινα λαχανικά, λυκοπίνιο στη ντομάτα.
  • Πολυφαινολικές ενώσεις (φλαβόνες, δεσβερατρόλη) στο ρόδι (το οποίο επίσης περιέχει βιταμίνη C), σε κόκκινα κρασιά.
  • Στο υδατικό μέρος του χυμού της ελιάς υπάρχει η ελαιοευρωπαΐνη.
Ποια είναι ιδανική διατροφή κατά του οξειδωτικού στρες;

Ιδανική διατροφή είναι αυτή που από ποσότητα δεν είναι πολλή, καλύτερα να είναι λιγότερη απ’ αυτή που νομίζουμε ότι μας είναι αρκετή. Από ποιότητα, αυτή που έχει τα απαραίτητα αμινοξέα, και μάλιστα τα θειούχα, κρέας, ψάρι, αυγά, γαλακτοκομικά. Αυτή που έχει τριγλυκερίδια με αρκετό ελαϊκό οξύ και λίγα κορεσμένα λιπαρά οξέα όπως το παλμιτικό και το στεατικό, δηλ. κυρίως ελαιόλαδο. Από την άλλη πλευρά, όμως, να μην έχει πολλά πολυακόρεστα οξέα (φυστικέλαιο, λινέλαιο), στην τελευταία περίπτωση, μάλιστα, πιθανόν να απαιτείται αυξημένη δόση βιταμίνης Ε.

Συνιστάται τροφή φτωχή σε ζωικά λίπη (δεν περιλαμβάνονται τα ιχθυέλαια, που συνιστώνται, αλλά είναι δύσπεπτα) και σε χοληστερόλη (πλούσια σε χοληστερόλη είναι τα ζωικά λίπη). Συνιστώνται πουλερικά και κυρίως ψάρια. Φυτικές τροφές προσφέρουν αρκετά αντιοξειδωτικά, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, και αρκετά μη απορροφούμενα, άπεπτα υλικά, που συντελούν στην απομάκρυνση πολλών βλαπτικών συστατικών, όπως της χοληστερόλης. Τα όσπρια είναι καλή πηγή πρωτεϊνών και απέπτων υλικών. Τα δημητριακά είναι καλή πηγή πρωτεϊνών, βιταμίνης Ε, άλλων βιταμινών της ομάδας Β, αλλά και απέπτων υλικών που απομακρύνουν σχετικά καλά τη χοληστερόλη, πριν προφθάσει να επαναρροφηθεί.

Έχει μεγαλύτερη αξία η περιεκτικότητα του τροφίμου σε αντιοξειδωτικά ή η τελική αντιοξειδωτική του ικανότητα στον οργανισμό;

Η αξία ενός τροφίμου εξαρτάται και από την περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικά, αλλά και από το ποιά εξ αυτών. Π.χ. η βιταμίνη Ε απορροφάται καλά από το γαστρεντερικό, ιδίως  όταν λαμβάνεται με την τροφή. Για τα καροτινοειδή και το λυκοπίνιο αναφέρθηκα προηγουμένως. Η απορρόφηση των πολυφαινολών είναι μικρή. Επομένως, η αξία ενός τροφίμου εξαρτάται από την αντιοξειδωτική του ικανότητα στον οργανισμό.

Ποιοι είναι οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν στην περιεκτικότητα των αντιοξειδωτικών ενός τροφίμου;

Πόσο φρέσκο είναι, πόσο καλά έχει συντηρηθεί, πώς έχει επεξεργαστεί, πώς έχει μαγειρευτεί. Επίσης, ποιές είναι οι ταυτόχρονα λαμβανόμενες ουσίες. Π.χ. βιταμίνη C μαζί με σίδηρο, κοβάλτιο ή χαλκό δεν συνιστάται. Λευκωματούχα υλικά περιορίζουν ακόμη περισσότερο την απορρόφηση των πολυφαινολών.

Τα επεξεργασμένα τρόφιμα μειονεκτούν σε αντιοξειδωτικά;

Σαφώς ναι. Η επεξεργασία ελαττώνει την βιταμίνη C. Επίσης, με την επεξεργασία μερικές πολυφαινόλες οξειδώνονται, δίνοντας μάλιστα περισσότερο τοξικά προϊόντα. Η κατάψυξη όταν δεν γίνεται σωστά, δηλ. όταν γίνεται με βραδεία και όχι με απότομη ψύξη σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία (όπως πρέπει), έχει ως αποτέλεσμα κατά την απόψυξη να διαρρέουν με το νερό των κυττάρων πολλά χρήσιμα συστατικά, μεταξύ των οποίων και πολλά αντιοξειδωτικά, διότι οι κρύσταλλοι του σχηματιζομένου πάγου διαρρηγνύουν το τοίχωμα και την μεμβράνη των κυττάρων των τροφίμων.

Η προσθήκη τεχνητών γλυκαντικών ή αρωματικών ουσιών και χρωστικών, καθώς και η προσθήκη υλικών που βελτιώνουν την υφή, π.χ. το ιξώδες, μάλλον θα πρέπει να αποφεύγονται, ή τα υλικά να ελέγχονται λεπτομερώς. Τέλος πολλά από τα πρόσθετα των τροφίμων είναι δυνατόν να επηρεάσουν το μεταβολισμό ξενοβιοτικών, η επαγωγή του οποίου μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση οξειδωτικού στρες.

Τα λειτουργικά τρόφιμα που είναι με εμπλουτισμένα με αντιοξειδωτικές ουσίες αποτελούν μέρος μιας αντιοξειδωτικής διατροφής;

Πάντοτε υπάρχει η ανάγκη λεπτομερούς ελέγχου των τροφίμων αυτών, τόσο σοβαρού και υπευθύνου όσο και για τα φάρμακα, ίσως ακόμη πιο ενδελεχούς, μια και αφορούν μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες. Πάντως, εκτός ειδικών περιπτώσεων, η ισορροπημένη διατροφή είναι προτιμότερη.

Πώς λειτουργούν χρονικά οι αντιοξειδωτικές ουσίες από την ώρα που καταναλώνονται;

Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, π.χ. το είδος του αντιοξειδωτικού, τη λήψη του με ή χωρίς τροφή, τη διαλυτότητά του, την ικανότητά του να απορροφάται και να κατανέμεται στον οργανισμό. Έτσι, η βιταμίνη C απορροφάται γρήγορα, κατανέμεται γρήγορα αλλά και παραμένει λίγο χρόνο στον οργανισμό. Αντιθέτως, οι βιταμίνες Α και D, ως λιποδιαλυτές, απορροφώνται βραδέως, μένουν όμως αρκετό χρονικό διάστημα. Η βιταμίνη C μπορεί να εισέλθει στον εγκέφαλο με ειδικό μηχανισμό, η βιταμίνη Ε, αν και λιποδιαλυτή, δύσκολα μπαίνει στον εγκέφαλο. Η γλουταθειόνη, επειδή καταστρέφεται στο γαστρεντερικό σύστημα, χορηγείται με τη μορφή των προδρόμων κυστίνης ή ακετυλοκυστεΐνης, από τις οποίες στο ήπαρ συντίθεται η γλουταθειόνη. Αυτό φυσικά απαιτεί μερικές ώρες.

Πώς επιδρά η κατανάλωση αλκοόλ και καφεΐνης;

Η κατανάλωση αιθανόλης σαφώς λειτουργεί επιβαρυντικά, εφ’ όσον η ίδια η αιθανόλη, λαμβανόμενη σε μεγάλη ποσότητα και επί μακρό χρόνο, παράγει ελεύθερες ρίζες. Αναφορικά με την καφεΐνη, αυτή μάλλον δεν έχει καμία επίδραση στο οξειδωτικό στρες. Αν όμως εννοούμε ρόφημα καφέ, τσαγιού, κλπ, τότε περιέχονται πολυφαινόλες, στις οποίες αναφερθήκαμε προηγουμένως. Το ίδιο ισχύει και για την αιθανόλη στο κόκκινο, κυρίως, κρασί. Δηλαδή, συνολικά, υπάρχει μια μικρή, θετική προσφορά.

Η παχυσαρκία αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα;

Συνολικά, ναι. Τα παχύσαρκα άτομα συνήθως δεν παρουσιάζουν μεγάλη σωματική δραστηριότητα, η οποία συμβάλλει στην ενίσχυση των αντιοξειδωτικών αμυντικών μηχανισμών. Επιπλέον, τα άτομα αυτά συχνά υποφέρουν από σακχαρώδη διαβήτη ή αρτηριοσκλήρυνση, καταστάσεις που εμπλέκονται με το οξειδωτικό στρες.

Τι ρόλο παίζει η άσκηση;

Σημαντικό. Περιορίζει το οξειδωτικό στρες ενισχύοντας τους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς του οργανισμού, τονώνει το καρδιαγγειακό, μειώνει την αθηρωμάτωση. Η άσκηση θα πρέπει να είναι κυρίως αερόβια και όχι πολύ έντονη.

Ο επαρκής ύπνος και η ξεκούραση σε ποιο βαθμό μπορούν να βοηθήσουν;

Αρκετά, με την έννοια ότι ο ύπνος ξεκουράζει το σώμα και το νου και ελαττώνει το βιολογικό στρες.

Ποια βιβλιογραφία προτείνετε για να διαβάσουν οι επιστήμονες υγείας και ποια για τους καταναλωτές;

Υπάρχει πλήθος βιβλίων και άρθρων, τόσο στην ελληνική όσο και στη διεθνή βιβλιογραφία, θα πρέπει όμως να διαβάζονται κριτικά. Εξαιρετικό βιβλίο είναι τα παρακάτω αναφερόμενο των B. Halliwell και J.M.C. Gutteridge.


Βιβλιογραφία
  1. H. Sies, “Oxidative stress II. Oxidants and Antioxidants”. Academic Press, 1991.
  2. KC Tsiakitzis, EA Rekka, AP Kourounakis, PN Kourounakis. Novel compounds designed as antistress agents. J Med Chem. 2009, 52, 7315-8.
  3. K Tsiakitzis, AP Kourounakis, E Tani, EA Rekka, PN Kourounakis. Stress and active oxygen species--effect of alpha-tocopherol on stress response. Arch Pharm (Weinheim). 2005, 338, 315-21.
  4. B. Halliwell, J.M.C. Gutteridge, “Free Radicals in Biology and Medicine”. Oxford University Press, 2003.

Αντιηλιακά προϊόντα - Τι πρέπει να ξέρετε

Μελετώντας τα αποτελέσματα σε έρευνες και μελέτες για την «αντιηλιακή» συμπεριφορά των πολιτών της και εξετάζοντας την υπάρχουσα αγορά αντιηλιακών προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε μια σύσταση με την οποία θα παρέχει καθοδήγηση στη βιομηχανία καλλυντικών όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και τους ισχυρισμούς των αντιηλιακών προϊόντων. Σκοπός είναι η δημιουργία μιας ενιαίας, τυποποιημένης και απλής σήμανσης σε όλα τα αντιηλιακά, που θα είναι κατανοητή για τον καταναλωτή και θα του εξασφαλίζει μια σαφή και ολοκληρωμένη πληροφόρηση για το προϊόν που αγοράζει, αλλά και τον τρόπο που το χρησιμοποιεί.




H σύσταση της Ε.Ε. αναφέρει ότι τα αντιηλιακά προϊόντα θα πρέπει:

● Να προστατεύουν απαραίτητα τόσο από την ακτινοβολία UVB (υπεριώδεις ακτίνες που προκαλούν καψίματα και κοκκινίλες) όσο και από την UVA (υπεριώδεις ακτίνες που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του δέρματος και πρόωρη γήρανση).
● Να προσφέρουν ισορροπημένο σύστημα φίλτρων UVA/UVB, ενώ η δηλωμένη UVA προστασία θα πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 1/3 της συνολικής προστασίας που παρέχει το προϊόν.
● Να μην αναγράφουν στις συσκευασίες, καθώς και στην επικοινωνία του προϊόντος, ισχυρισμούς όπως: ΅ «100% προστασία από τον ήλιο», «Total protection», «Sunblock».
● «Προστασία όλη την ημέρα», «Δεν χρειάζεται επανεπάλειψη του προϊόντος».
● Να αναφέρουν στις ετικέτες τους ότι δεν προσφέρουν απόλυτη προστασία από τον ήλιο και να συμπεριλαμβάνουν προειδοποιήσεις και συμβουλές για την ασφάλεια των καταναλωτών επιπρόσθετα με τη χρήση των προϊόντων, όπως:
● «Μη μένετε πολλή ώρα στον ήλιο, ακόμη και αν φοράτε αντιηλιακό προϊόν».
● «Μην αφήνετε τα μικρά παιδιά και τα βρέφη να εκτίθενται άμεσα στον ήλιο».
● «Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο κρύβει κινδύνους για την υγεία».
● Να αναγράφουν στις συσκευασίες τους οδηγίες για τη σωστή χρήση τους, ώστε να διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα του προϊόντος, όπως:
● «Χρησιμοποιήστε αντιηλιακό πριν από κάθε έκθεση στον ήλιο».
● «Επαναλάβετε συχνά τη χρήση του αντιηλιακού και ειδικά μετά από εφίδρωση, κολύμπι ή σκούπισμα με πετσέτα».
● Να αναγράφουν στις συσκευασίες τους οδηγίες για την απαιτούμενη ποσότητα αντιηλιακού που εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή προστασία (2 mg προϊόντος ανά cm2 επιδερμίδας ή 35 γρ. προϊόντος για χρήση σε όλο το σώμα ενός ενηλίκου), καθώς και προειδοποίηση ότι η μείωση της ενδεδειγμένης ποσότητας περιορίζει σημαντικά το επίπεδο της προστασίας.
● Να μην αναφέρουν αντιηλιακή προστασία όταν ο SPF/Δείκτης Προστασίας είναι μικρότερος του 6.
● Να δηλώνουν υποχρεωτικά συγκεκριμένους SPF/Δ.Π., που θα συνοδεύονται από τον αντίστοιχο χαρακτηρισμό (π.χ. χαμηλή, μεσαία προστασία) με τη χρήση συγκεκριμένων κατηγοριών. Προτείνεται το ακόλουθο φάσμα δεικτών ηλιακής προστασίας για κάθε κατηγορία και η σχετική επισήμανση:

Αναγραφόμενη κατηγορία Αναγραφόμενος SPF/Δ.Π
Χαμηλή Προστασία
6, 10
Μεσαία Προστασία 12, 20, 25
Υψηλή Προστασία 30, 50
Πολύ Υψηλή Προστασία 50+

Όταν η ασυνέπεια έχει συνέπειες
Προσοχή! Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η χρήση αντιηλιακών προϊόντων κρίνεται πλέον απαραίτητη κατά την έκθεση στον ήλιο. Τα στοιχεία που προκύπτουν από σχετικές έρευνες(*) δείχνουν ότι η στάση των καταναλωτών απέναντι στον ήλιο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη καθώς: Το 70% πιστεύει ότι η ηλιακή ακτινοβολία προκαλεί πρόωρη γήρανση, αλλά μόλις το 18% χρησιμοποιεί προϊόντα με προστασία UV καθημερινά.
Λιγότερο από το 5% χρησιμοποιεί σε σταθερή βάση προϊόντα με προστασία UV τις ώρες που βρίσκεται σε ανοιχτό χώρο.
Ακόμα και το καλοκαίρι μόλις το 58% των γυναικών αναφέρει ότι χρησιμοποιεί αντιηλιακό καθημερινά, ενώ το 26% δεν χρησιμοποιεί ποτέ αντιηλιακό.

Τips για την προστασία σας

΅ Εφαρμόστε ένα αντιηλιακό προϊόν που προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία UVA και UVB καθημερινά, σε άφθονη ποσότητα και ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

΅ Φοράτε προστατευτικά ρούχα, όπως πουκάμισο με μακριά μανίκια και παντελόνια, καπέλο και γυαλιά ηλίου.

΅ Αποφύγετε την πολύωρη παραμονή σε επιφάνειες όπως το νερό (π.χ. σε πισίνα), η άμμος, το τσιμέντο, το χιόνι, οι οποίες αντανακλούν μέχρι και το 85% των βλαβερών ακτίνων.

΅ Καθίστε στη σκιά όποτε μπορείτε.


Πηγή: vita.gr


Νέα σήμανση στα αντηλιακά

Μετά από απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όλα τα αντηλιακά θα αναγράφουν νέα σήμανση όσον αφορά την προστασία που προσφέρουν από τις υπεριώδεις ακτίνες UVA & UVB.

Και τα 2 είδη ακτινοβολίας είναι εξίσου επικίνδυνα για το δέρμα μας μια και ο συνδυασμός τους μπορεί να προκαλέσει από ένα απλό έγκαυμα μέχρι και καρκίνο του δέρματος.

Η προστασία που παρείχαν τα αντηλιακά μέχρι σήμερα ήταν επαρκής για την UVB (στην οποία οφείλονται τα ηλιακά εγκαύματα) αλλά όχι εξίσου επαρκής και για την UVA στην οποία οφείλεται η γήρανση του δέρματος. Σύμφωνα λοιπόν με τις νέες νόρμες της Ε.Ε. θα υπάρχει σε όλα τα αντηλιακά προϊόντα μια τυποποιημένη σφραγίδα UVA στην οποία θα αναγράφεται η προστασία που παρέχεται από την βλαβερή UVA ακτινοβολία.

Οι δείκτες θα ξεκινούν από το 6 και το 10 το οποίο θα υποδηλώνει χαμηλή προστασία, θα συνεχίζουν με 15, 20, 25 και 30 που αναφέρονται σε μεσαία προστασία και φτάνουν μέχρι και πάνω από 50 για υψηλή προστασία.

Έτσι λοιπόν θα πρέπει πλέον να διαβάζουμε προσεκτικά τις ετικέτες των αντηλιακών προτού τα χρησιμοποιήσουμε αφού πλέον θα αναγράφεται ο δείκτης SPF (προστασία από τις ακτίνες UVB) και ο βαθμός προστασίας UVA.

Πηγή: ec.europa.eu/health-eu

Πώς θα διαλέξω το σωστό αντηλιακό;


Έπειτα από απόφαση της ΕΕ, όλα τα αντηλιακά πρέπει να αναγράφουν νέα σήμανση όσον αφορά την προστασία που προσφέρουν από τις υπεριώδεις ακτίνες UVA & UVB.

Η επιλογή δεν είναι απλή υπόθεση.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ
  •  Στην ετικέτα των αντηλιακών αναγράφεται ο δείκτης προστασίας, γνωστός και ως SPF (Sun Protection Factor). Τα αντηλιακά εμποδίζουν τη διείσδυση των επικίνδυνων ακτινών, αλλά κανένα δεν μπορεί να προσφέρει πλήρη προφύλαξη. Ακόμη και αυτά με τον μεγαλύτερο δείκτη προστασίας επιτρέπουν ελάχιστη έκθεση στις ακτινοβολίες UVΑ και UVB. 
  •  Ο δείκτης προστασίας 6 είναι ο μικρότερος δείκτης ο οποίος προσφέρει κάποια προστασία. Αντηλιακά με μικρότερους δείκτες δεν πρέπει να προτιμώνται. 
  • Οι δείκτες 6-10 προσφέρουν χαμηλή προστασία.
  •  Οι δείκτες 15-25 προσφέρουν μέτρια προστασία.
  • Οι δείκτες 30-50 προσφέρουν υψηλή προστασία.
  • Οι ισχυρισμοί για πλήρη προστασία ενηλίκων, μωρών και μικρών παιδιών είναι αναληθείς. Αντίθετα, όλα τα αντηλιακά πρέπει να φέρουν προειδοποιητική σήμανση ότι δεν παρέχουν 100% προστασία.
ΣΩΣΤΗ ΧΡΗΣΗ
- Η ορθή επάλειψη του προϊόντος είναι εξίσου σημαντική με την επιλογή του ίδιου του προϊόντος. Παραδείγματος χάριν, προκειμένου να επιτευχθεί η προστασία που επισημαίνεται με τον «συντελεστή ηλιακής προστασίας», απαιτείται ποσότητα 2 mg/cm2. Η ποσότητα, για να καλυφθεί όλο το σώμα, μπορεί να ανέρχεται στο ένα τρίτο μιας μικρής φιάλης αντηλιακού. Να προτιμάτε αδιάβροχα αντηλιακά, ειδικά αν παραμένετε αρκετή ώρα μέσα στη θάλασσα ή στην πισίνα.
- Να χρησιμοποιείτε αρκετή ποσότητα αντηλιακού, σε τακτά χρονικά διαστήματα.
- Να επαναλαμβάνετε τη χρήση αντηλιακού μετά την κολύμβηση, το σκούπισμα του σώματος με πετσέτα, έπειτα από παιχνίδι ή άσκηση, ακόμη και αν κάθεστε κάτω από την ομπρέλα.
- Να αυξήσετε την ποσότητα, τη συχνότητα και τον δείκτη προστασίας για τα παιδιά, καθώς έχουν πιο ευαίσθητη επιδερμίδα.
- Να βάζετε αντηλιακό 30 λεπτά προτού εκτεθείτε στον ήλιο.
- Να αποφεύγετε την έκθεση στον ήλιο από τις 10:00π.μ. ως τις 4:00 μ.μ., ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες.

ΝΑ ΠΡΟΣΕΧΕΤΕ ΑΝ
-Έχετε ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, ξανθά, κόκκινα ή καστανόξανθα μαλλιά, γαλαξία ή γκρίζα μάτια, φακίδες ή καψίματα.
- Είστε πολλή ώρα σε ανοιχτούς χώρους.
- Υποβληθήκατε πρόσφατα σε θεραπεία για καρκίνο του δέρματος.
- Υπάρχει κληρονομική προδιάθεση για καρκίνο του δέρματος, ιδιαίτερα μελάνωμα.
- Εργάζεστε και κινείστε σε κλειστούς χώρους καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας. Οι πολλές συνεχόμενες ώρες ηλιοθεραπείας το Σαββατοκύριακο θα σας βλάψουν.
- Ζείτε ή κάνετε διακοπές σε μεγάλο υψόμετρο. Η υπεριώδης ακτινοβολία αυξάνεται κατά 4% ως 5% για κάθε 300 μ. πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.
- Κάνετε διακοπές κοντά στον Ισημερινό.
- Πάσχετε από συγκεκριμένες ασθένειες, όπως ερυθηματώδη λύκο.
- Ακολουθείτε θεραπευτική αγωγή που περιλαμβάνει έστω ένα από τα παρακάτω φάρμακα: παρασκευάσματα για την ακμή, αντιβιοτικά που περιέχουν τετρακυλίνη, αντιισταμινικά, αντισυλληπτικά που περιέχουν οιστρογόνα, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ηρεμιστικά ή παρασκευάσματα για τη ναυτία, φάρμακα που περιέχουν σουλφαμιδίνη, αγχολυτικά, διουρητικά, φάρμακα για τον διαβήτη.
- Όταν κάνετε κάποια θεραπεία πρέπει να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας πριν από τις διακοπές, διότι κάποια φάρμακα γίνονται επικίνδυνα σε συνδυασμό με την έκθεση στον ήλιο.

Ευχαριστούμε για τις πληροφορίες το
Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ), τηλ. 8011117200 www.kepka.org

 

Ποιες τροφές ενισχύουν την πνευματική δραστηριότητα

Υπάρχουν τροφές που πραγματικά βοηθούν στην απόδοση του εγκεφάλου. 

Οι κυριότερες απο αυτές είναι οι ακόλουθες:

Ψάρι
Είναι πλούσιο σε λιπαρά οξέα ωμέγα-3, που είναι απαραίτητα για τον οργανισμό μας, καθώς διασφαλίζουν τη σωστή λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων.

Ξηροί καρποί
Πλούσιοι σε σελήνιο, Βιταμίνη Ε και φυτοχημικά, εμποδίζουν την εγκεφαλική γήρανση. Η περιεκτικότητά τους σε λιπαρά οξέα ωμέγα-3 συνεισφέρει και αυτή στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Πράσινο ή μαύρο τσάι
Ένα φλιτζάνι περιέχει ουσίες που διατηρούν τους νευρώνες του εγκεφάλου υγιείς και τα αιμοφόρα αγγεία ελαστικά έτσι ώστε η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών να γίνεται ανεμπόδιστα. Το πράσινο τσάι ενισχύει τη μνήμη.

Προϊόντα ολικής αλέσεως
Προσφέρουν στον εγκέφαλο υδατάνθρακες, την απαραίτητη τροφή του. Επίσης περιέχουν σημαντικά συστατικά όπως φολικό οξύ, βιταμίνη Β6 και Β12. Προτιμάτε λοιπόν ζυμαρικά ολικής άλεσης, κριθάρι, βρώμη, καφέ ρύζι.

Φρούτα και λαχανικά
Μια διατροφή πλούσια σε αυτά περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά και βιταμίνες.
Όταν ψωνίζετε στο σούπερ-μάρκετ πάντα να προτιμάτε φρούτα και λαχανικά με έντονα χρώματα, γιατί αυτά περιέχουν μεγάλες ποσότητες βιταμινών, μεταλλικών στοιχείων και φυτοχημικών ουσιών που κρατάνε τον εγκέφαλο υγιή και ενισχύουν την απόδοσή του και την ικανότητα της απομνημόνευσης.

Μούρα
Όλα τα είδη των μούρων είναι πλούσια σε θρεπτικές ουσίες αλλά ειδικά τα blueberries είναι γεμάτα αντιοξειδωτικά συστατικά τα οποία δημιουργούν μια προστατευτική ασπίδα στον εγκέφαλο ενάντια στη γήρανση και στη δυσλειτουργία του.

Σπανάκι
Είναι η πιο πλούσια πηγή σε αντιοξειδωτικά, βήτα-καροτίνη, βιταμίνη C και φολικό οξύ τα οποία διατηρούν τον εγκέφαλο σε εγρήγορση και τα αιμοφόρα αγγεία υγιή. Το σίδηρο στο σπανάκι οξυγονώνει τον εγκέφαλο και βελτιώνει την αυτοσυγκέντρωσή μας.

Για να βελτιώσετε περισσότερο τη λειτουργία του εγκεφάλου σας πρέπει να καταναλώνετε γεύματα σε τακτά χρονικά διαστήματα - καταναλώνετε κάποιο σνακ ή γεύμα κάθε 3- 4 ώρες.

Γράφει: Καραφυλλίδης Π. Ευμένης, Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Bsc (Hons), MSc, NYSCDN

Οδηγός για Θρεπτικό Μαγείρεμα

Ο κάθε τρόπος μαγειρέματος είναι ιδιαίτερος και μπορεί να επιδράσει στη διατροφική αξία της τροφής με δύο τρόπους: μπορεί να μειώσει την περιεκτικότητά της σε θρεπτικά συστατικά ή να μειώσει ή να αυξήσει την περιεκτικότητά της σε τοξίνες. Με τη θερμότητα κάποιες τοξίνες καταστρέφονται, αλλά μπορούν να δημιουργηθούν κάποιες άλλες.




Έτσι, λοιπόν, υπάρχει μία διαβάθμιση από τον καλύτερο στον λιγότερο τρόπο μαγειρέματος.
  1. Στον ατμό: Είναι ένας πολύ υγιεινός και εύκολος τρόπος. Τα τρόφιμα τοποθετούνται στον ατμομάγειρα και ο χρονοδιακόπτης, που μπαίνει σε λειτουργία ετοιμάζει το φαγητό σε λίγα λεπτά. Το λίγο νερό που χρησιμοποιείται και οι χαμηλές θερμοκρασίες μαγειρέματος, κάνουν το μαγείρεμα στον ατμό τον υγιεινότερο τρόπο προετοιμασίας τροφής. Η θερμοκρασία είναι αρκετή για να καταστρέψει τα μικρόβια και μερικές από τις τοξίνες τους, αλλά δεν επηρεάζει σημαντικά τα περισσότερα θρεπτικά συστατικά και η υγρασία που απορροφούν οι τροφές είναι χαμηλή, ώστε η γεύση να είναι πιο μεστή. Ακόμα και οι πιο ευαίσθητες βιταμίνες (υδροδιαλυτές) επιβιώνουν όσο πιο πολύ γίνεται. Επίσης, τα μεταλλικά άλατα και τα ιχνοστοιχεία χάνονται στο νερό.

  1. Βραστά: Η κατσαρόλα έχει περισσότερες δυνατότητες από τον ατμομάγειρα. Στον ατμό δεν μπορούμε να μαγειρέψουμε ούτε μακαρόνια, ούτε κοκκινιστό, ούτε όσπρια, ούτε σούπες, ούτε πολλά αλλά. Είναι πολύ υγιεινός τρόπος μαγειρέματος, αλλά πρέπει να τηρούνται κάποια σημαντικά μυστικά, που κάνουν τα μαγείρεμα ακόμα πιο υγιεινό. Τα φαγητά γίνονται νόστιμα, εύκολα και γρήγορα. Το σημαντικότερο είναι να μειωθούν οι απώλειες από το νερό και από τη θερμοκρασία. Έτσι, όταν μπει το φαγητό στην κατσαρόλα το νερό πρέπει να βράζει και να είναι όσο λιγότερο σε ποσότητα γίνεται. Ο χρόνος μαγειρέματος είναι σημαντικός, γι’ αυτό ο βρασμός πρέπει να διαρκεί όσο το δυνατόν λιγότερο. Καλό είναι τα τρόφιμα να μαγειρεύονται με τον φλοιό τους (π.χ. οι πατάτες) για μικρότερη απώλεια των θρεπτικών συστατικών. Η χύτρα ταχύτητος μπορεί να μειώσει τον χρόνο και το νερό που είναι αναγκαίο για το μαγείρεμα, αλλά δεν είναι κατανοητό και επιστημονικά αποδεδειγμένο αν υστερεί ή υπερτερεί του βρασίματος με παραδοσιακή κατσαρόλα. Σίγουρα, οι περισσότερες τοξίνες από μικρόβια που περιέχει η τροφή μειώνονται από την υψηλή θερμοκρασία, αλλά στον δυτικό κόσμο οι τοξίνες από μικρόβια σπάνια είναι σημαντικό πρόβλημα (σε αντίθεση με τον αναπτυσσόμενο κόσμο που πολλά παιδιά πεθαίνουν από γαστρεντερίτιδες). Στον ανεπτυγμένο κόσμο, οι τοξίνες που προβληματίζουν είναι από φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα στην τροφή, που είναι πολύπλοκα μόρια και η επίδραση της υψηλής θερμοκρασίας μπορεί να τις τροποποιήσει (χωρίς να είναι εφικτό να προβλεφθεί ποιες τοξίνες θα γίνουν λιγότερο επικίνδυνες και ποιες περισσότερο). Σύμφωνα με την σύγχρονη επιστημονική γνώση, είναι αδύνατον να γίνει κάποια σύσταση υπέρ ή κατά του βρασίματος σε χύτρα ταχύτητος.

  1. Ψητά (φούρνος): Το μαγείρεμα στον φούρνο έχει πολλά θετικά αν γίνει σωστά, τα αρνητικά μπορεί να είναι ελάχιστα. Ουσιαστικά, τα φαγητά γίνονται πολύ νόστιμα και σε σχέση με το βράσιμο εξ ίσου θρεπτικά. Μελετώντας τις διαφορές ανάμεσα στην ίδια τροφή που έχει ετοιμαστεί με βράσιμο και στον φούρνο, δεν υπάρχουν διαφορές αρκετά σημαντικές ώστε να μας πείσουν ότι ένας τρόπος είναι πιο υγιεινός από κάποιον άλλο, συνεπώς είναι περισσότερο θέμα γεύσης και ευκολίας. Το σωστό μαγείρεμα στον φούρνο είναι εύκολο, αλλά απαιτεί προθέρμανση του φούρνου για μείωση του χρόνου μαγειρέματος και χαμηλές θερμοκρασίες.

  1. Ψητά (στα κάρβουνα): Το σωστό ψήσιμο στα κάρβουνα έχει όλα τα καλά του φούρνου, αλλά κάνει πιο εύγευστα τα φαγητά, ειδικά τα κρεατικά και τα ψάρια. Τα κύρια προβλήματα είναι τα εξής δύο: πρώτον, η πυρόλυση. Όταν εκτίθενται τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες ή λίπη σε υψηλή θερμοκρασία, παράγονται εξαιρετικά καρκινογόνες ουσίες, παρόμοιες με αυτές που παράγονται από την καύση του τσιγάρου και προκαλούν καρκίνο στο γαστρεντερικό σύστημα. Ο καρκίνος του εντέρου είναι ξεκάθαρα συνδεδεμένος με την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνες και λίπη και ψήσιμο σε υψηλή θερμοκρασία με συνεπακόλουθη την πυρόλυση, μπορεί να είναι μία από τις αιτίες. Δεύτερον, κατά την καύση του κάρβουνου δημιουργούνται καρκινογόνες ουσίες στη θράκα που "ξεκολλάνε" από αυτήν και "κολλούν" στις τροφές με αποτέλεσμα να αυξάνουν το καρκινικό φορτίο. Οι μερακλήδες όμως γνωρίζουν τα μυστικά του ψησίματος. Γνωρίζουν, δηλαδή, ότι:α) δεν πρέπει να υπάρχει φλόγα (αυξημένη θερμοκρασία σημαίνει ισχυρότερη πυρόλυση και αυξημένη παραγωγή καρκινογόνων ουσιών, αλλά και αυξημένη καταστροφή θρεπτικών συστατικών)β) η σχάρα πρέπει να βρίσκεται μακριά από τα κάρβουνα (δυσκολότερο να "φτάσει" η καρκινογόνος ουσία από την θράκα στην τροφή και μειωμένη θερμοκρασία ψησίματος)γ) πρέπει να φτάνει ικανοποιητική ποσότητα αέρα στα κάρβουνα, ώστε να γίνεται τελειότερη η καύση (μειωμένη πυρόλυση και παραγωγή καρκινογόνων στη θράκα)δ) απαιτείται πολύ υπομονή για να γίνει το φαγητό νόστιμο και υγιεινό.

  1. Τηγάνισμα: Είναι ο πιο ανθυγιεινός τρόπος προετοιμασίας τροφών. Η περιεκτικότητα σε λίπος και θερμίδες ανεβαίνει εξαιρετικά, ενώ η θρεπτική αξία μειώνεται. Το λάδι του τηγανίσματος που είναι φυτικά ακόρεστα έλαια, μετατρέπεται σε τεχνητό μερικώς κορεσμένο (ή, πιο απλά, σε trans λιπαρά οξέα), που είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για την υγεία. Το λάδι από το τηγάνι "κολλάει" πάνω στην τροφή και το καταναλώνουμε μαζί με αυτή. Έτσι, μεγιστοποιούνται οι κενές θερμίδες που έχει η τροφή (θερμίδες που δεν συνοδεύονται από θρεπτικά συστατικά). 

Επιπροσθέτως, από την αυξημένη θερμοκρασία, οι θρεπτικές ουσίες καταστρέφονται εξαιρετικά γρήγορα. Από όλα τα φυτικά έλαια, το ελαιόλαδο είναι το πιο ανθεκτικό έλαιο για μετατροπή σε trans. Παρ’ όλα αυτά, αν χρησιμοποιηθεί μόνο μια φορά για τηγάνισμα και το τηγάνισμα γίνει σε χαμηλή θερμοκρασία, περιορίζεται αρκετά το πρόβλημα, αυξάνει όμως πολύ το κόστος. Για τους αμετανόητους, θα μπορούσα να προτείνω αντικολλητικά τηγάνια που καταναλώνουν λίγο λάδι και ειδικά τα τηγάνια wok που χρησιμοποιούνται στην κινεζική κουζίνα.

  1. Φούρνος μικροκυμάτων: Σχετικά με το μαγείρεμα σε φούρνο μικροκυμάτων, οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι ερευνητές πιστεύουν ότι το μαγείρεμα σε φούρνους μικροκυμάτων είναι ανθυγιεινό, λόγω της διαδικασίας θέρμανσης της τροφής. Οι περισσότεροι όμως διαιτολόγοι πιστεύουν ότι είναι ένας πολύ καλός τρόπος, γιατί μειώνει αισθητά το χρόνο μαγειρέματος και απαιτεί ελάχιστο νερό.


Πάντως, η πρώην Σοβιετική Ένωση, βασισμένη σε δικά της δεδομένα απαγόρευσε τη χρήση των μικροκυμάτων για μαγείρεμα το 1976. Προσωπικά, προτείνω να περιορίζεται η χρήση του φούρνου μικροκυμάτων μόνο για ξαναζέσταμα της τροφής και ο χρόνος να περιορίζεται στο μικρότερο δυνατό. Επίσης, καλό είναι να μη βρίσκονται παιδιά και, ειδικά, μωρά κοντά σε έναν φούρνο μικροκυμάτων, όταν αυτός βρίσκεται σε λειτουργία.

Ιδανικό ψήσιμο κρεάτων
Είναι καλό να προσέξουμε τις υπερβολές στο βαθμό ψησίματος. Παράλληλα, αν μας αρέσει το μπάρμπεκιου, ας αποφύγουμε κινδύνους. Τα κάρβουνα είναι καλυτέρα να τοποθετούνται όχι ακριβώς κάτω από τα ψητά μας, αλλά στο πλάι, ώστε να μη δημιουργηθούν τοξικές ενώσεις.

Επίσης το υπερβολικά ψημένο, «καρβουνιασμένο» κρέας ,έχει αποδειχθεί ότι ενοχοποιείται για καρκινογενέσεις σε όσους το καταναλώνουν. Στον αντίποδα, το σχεδόν άψητο φαγητό είναι εξίσου επικίνδυνο, καθώς απειλείται από λοιμογόνους οργανισμούς, που θα μπορούσαν να μας προκαλέσουν κάποια δηλητηρίαση.

Κάποιοι απλοί κανόνες θα μας γλιτώσουν από προβλήματα. Πρώτα απ’ όλα, το ωμό και το ψημένο κρέας δεν πρέπει να έρχονται ποτέ σε επαφή- ούτε άμεσα, αλλά ούτε και έμμεσα (λ.χ. μέσω της κοινής χρήσης μαχαιριών ή σκευών ). Η ενδεχόμενη απόψυξη του να γίνεται πάντα εντός ψυγείου, και η παραμονή του στην συντήρηση να μην ξεπερνά τις 3 μέρες.

Πως όμως θα πρέπει να το συνδυάσουμε κατά το γεύμα μας; Ή ποια κομμάτια να προτιμήσουμε;
Το μπον-φιλέ και το ψαρονέφρι θεωρούνται  τα πιο άπαχα κομμάτια κόκκινου κρέατος. Το αρνί είναι πιο λιπαρό απο το κατσίκι, ενώ τα παϊδάκια είναι εξαιρετικά πλούσια σε λίπος. Το ψητό κρέας των πουλερικών χωρίς το δέρμα του θεωρείται μια τροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες.

Κρέας - Τεχνικές μαγειρέματος

Βραστό στην κατσαρόλα (7O° - 98°C) και (98° - 1OO°C)
Τα κομμάτια που είναι κατάλληλα για βράσιμο εiναι το ποντίκι, ο λαιμός, σπάλα, μηρός, λάπα, σβέρκος, στήθος, στηθοπλευρές, κότσι.  Στην πρώτη περίπτωση ρίχνετε το κρέας σε κρύο νερό και το βράζετε σε χαμηλή θερμοκρασία. Με τον τρόπο αυτό χάνεται μεν ένα μέρος των υδατοδιαλυτών θρεπτικών συστατικών του κρέατος, μεταφέρεται όμως στο ζωμό. Γι' αυτό ποτέ δεν πετάμε το νερό όπου έβρασε το κρέας, αφού είναι πολύ θρεπτικό. Στη δεύτερη περίπτωση το κρέας βράζεται σε άφθονο νερό που κοχλάζει σε μέτρια θερμοκρασία. Έτσι συγκρατούνται τα αρώματα και η γεύση του κρέατος, τα υδατοδιαλυτά συστατικά όμως μεταφέρονται και πάλι στο ζωμό.


Μαγείρεμα στη χύτρα (1O5° - 12O°C)
Το κρέας μαγειρεύεται υπό πίεση σε καυτό ατμό. Ταιριάζει σε κρέατα που προορίζονται για κοκκινιστά ή ψητά της κατσαρόλας. Λόγω της υψηλής θερμοκρασίας μειώνεται σημαντικά ο χρόνος μαγειρέματος και έτσι το κρέας διατηρεί τα πολύτιμα συστατικά του αυτούσια.


Ραγού μαγειρεμένο με λίπος (1OO°C περίπου)
Τα κομμάτια που είναι κατάλληλα για ραγού είναι το κότσι και η ελιά. Το μαγείρεμα γίνεται σε λίγη ποσότητα λιπαρής ύλης και λίγο υγρό (νερό ή ζωμό). Η κατσαρόλα μπορεί να είναι σκεπασμένη με καπάκι ή με αλουμινόχαρτο. Ενδείκνυται για τρυφερά κομμάτια κρέατος. Το φαγητό κρατάει όλα τη γεύση και τα θρεπτικά του συστατικά.


Ψητό κατσαρόλας (1OO° - 175°C)

Τα κομμάτια που είναι κατάλληλα για ψητό κατσαρόλας είναι το κιλότο, η ουρά μπουτιού, κόντρα φιλέτο, μπον φιλέ, σπάλα, νουά, ουρά, μηρός, στρογγυλό, τρανς, σβέρκος. Το κρέας ροδίζεται σε καυτή λιπαρή ύλη απ' όλες τις πλευρές.

Χρησιμοποιήστε 1 κουταλάκι του γλυκού λάδι για κάθε μερίδα για να κρατήσετε τις θερμίδες του λίπους χαμηλές. Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε κουταλάκι λάδι προσφέρει 45 θερμίδες και 5 γρ λίπους. Κατόπιν προσθέστε μικρή ποσότητα υγρού (νερό, κρασί, μπίρα ή ζωμός) και μαγειρέψτε σε κλειστή κατσαρόλα. Ενδείκνυται για τα κομμάτια που είναι κατάλληλα για ψητά και περιέχουν λίπος. Με τον τρόπο αυτό, το φαγητό αποκτά μια πολύ νόστιμη σάλτσα. Μοναδικό μειονέκτημα, κάποια απώλεια στις βιταμίνες που είναι ευαίσθητες στις υψηλές θερμοκρασίες..


Ψητό στο φούρνο (16O° - 225°C)
Στο φούρνο ψήνονται το φιλέτο, το ροσμπίφ, το ψευτοφίλετο κιλότο, σπάλα μηρός. Ψητά στο φούρνο κάνουμε τα τρυφερά μέρη του ζώου, που μπορούν να ψηθούν ακόμη και στους 180 βαθμούς χωρίς να κοπούν σε μερίδες. Ψητά στο φούρνο συνηθίζουμε να κάνουμε το κατσικάκι, το αρνάκι και το γουρουνόπουλο (αρνάκι με πατάτες, αρνάκι ή κατσικάκι στο λαδόχαρτο, γουρουνόπουλο, κλέφτικο κ.ά.). Ψητό φαγητό στο φούρνο είναι επίσης το γιουβέτσι, που, κατ’ εξαίρεση, γίνεται με το κρέας κομμένο σε μερίδες.

Το κρέας μαγειρεύεται σε ταψί αλειμμένο με λίγο λάδι ή βούτυρο και η επιλογή στο φούρνο είναι "θερμός αέρας". Με την τεχνική αυτή αξιοποιούνται τα μεγάλα κομμάτια κρέατος. Συγκρατούνται τα αρώματά του, ενώ οι χυμοί του απελευθερώνονται στη σάλτσα που δημιουργείται στο ταψί.


Τηγάνισμα (180° - 200°C)

Το κρέας που είναι κατάλληλο για τηγάνισμα είναι το τρανς, το φιλέτο, Kιλότο, μπον φιλέ, ψαρονέφρι, μπριζόλες. Tηγανητό (τηγανιά, σνίτσελ κ.ά.) γίνεται κυρίως το χοιρινό, για το λόγο ότι περιέχει πολύ κολλαγόνο. Tο κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη που έχει την ιδιότητα να στερεοποιείται στις υψηλές θερμοκρασίες τηγανίσματος. Όταν στερεοποιηθεί το κολλαγόνο, το κρέας φαίνεται ξεροψημένο εξωτερικά και στο εσωτερικό του είναι ζουμερό. Το κρέας μαγειρεύεται σε καυτή λιπαρή ύλη, για σύντομο χρονικό διάστημα, σε αντικολλητικό σκεύος. ιδανικές για το μαγείρεμα αυτό είναι οι λεπτές φέτες ή τα μικρά κομμάτια κρέατος.


Στο γκριλ ή στα κάρβουνα (35O°C)
Στο γκριλ ψήνονται οι μπριζόλες, το φιλέτο, τα παϊδάκια, το κόντρα φιλέτο, το κιλότο. Μέθοδος πολύ αγαπητή και διαδεδομένη, κατά την οποία το κρέας ψήνεται από την έντονη εκπομπή θερμότητας που προέρχεται είτε από το φούρνο είτε από τα κάρβουνα. Οι χρόνοι ψησίματος είναι πολύ σύντομοι και για το λόγο αυτό επιλέγονται μικρά κομμάτια κρέατος ή λεπτές φέτες, σχετικά λιπαρές. Το κρέας που έχει ψηθεί στο γκριλ ή στα κάρβουνα συγκρατεί τους χυμούς στο εσωτερικό του και είναι πολύ νόστιμο.


H θρεπτική αξία του κρέατος
Tο κάθε κομμάτι κρέατος, ανάλογα με το είδος του ζώου από το οποίο προέρχεται, έχει διαφορετική θρεπτική αξία.
Kατά μέσο όρο όμως, ανά 100 γραμμάρια ψημένου κρέατος έχουμε τα εξής:
Ψαχνό και λίπος  μαζί
Eίδος ζώου                 Θερμίδες        ΠρωτεΪνη            Λίπος      Xοληστερίνη
Aρνί ή κατσίκι                 258                    25,6               16,5                93
Mοσχάρι                           241                    26,6               14,1                72
Xοιρινό                              273                    26,8                17,6               94
Όπως θα δείτε στον πίνακα που ακολουθεί, η θρεπτική αξία του κρέατος χωρίς καθόλου ορατό λίπος* είναι διαφορετική.
Mόνο ψαχνό

Eίδος ζώου                 Θερμίδες          ΠρωτεΪνη           Λίπος         Xοληστερίνη
Aρνί ή κατσίκι
                206                   28,3                  10,1                   57
Mοσχάρι                          240                   27,2                  13,8                   70
Xοιρινό                            191                   30,9                    6,1                   32
  • Oρατό λίπος είναι αυτό που φαίνεται και μπορούμε εύκολα να το αφαιρέσουμε πριν μαγειρέψουμε το κρέας.
Tο χοιρινό έχει το περισσότερο ορατό λίπος, ενώ το μοσχάρι το περισσότερο κρυμμένο ενδομυϊκά (μέσα στο κρέας) λίπος.


Διατροφική Αξία Κρέατος 
 
  
Φαγητό                                                                     Θερμοκρασία


Βοδινό, Αρνί, Μοσχάρι                                            160οF        71oC
Ψημένο:
Σχεδόν ωμό                                                                  145 οF        63 oC
Μέτριο - ψήσιμο                                                          160 οF        71 oC
Καλοψημένο                                                                 170 οF        77 oC

Πουλερικά
Ολόκληρο κοτόπουλο, γαλοπούλα                              180 οF         82 oC
Ψητό γαλοπούλας χωρίς κόκαλο                                 170 οF        77 oC
Στήθος κοτόπουλου ψητό                                           170 οF        77 oC
Πουλερικά (μπούτι, φτερούγες)                                  180 οF        82 oC
Πάπια, χήνα                                                                  180 οF        82 oC
Γέμιση (μαγειρεμένη από μόνη της ή σε πουλί)             165 οF        74 oC

Χοιρινό
Μέτριο-ψήσιμο                                                         160 οF        71 oC
Καλοψημένο                                                             170 οF        77 oC
Φρέσκο, ωμό (χάμ)                                                  160 οF        71 oC

Ζέσταμα περισσευμάτων                                        165 οF        74 oC


Ασφαλείς χειρισμοί                       
Οι περισσότερες από τις τροφικές δηλητηρίασες μπορούν να συνδεθούν σε λανθασμένο χειρισμό των τροφίμων είτε κατά την φύλαξη είτε κατά την προετοιμασία ή το μαγείρεμα. Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια στην ασφαλή προμήθευση των φαγητών πρέπει να ακολουθούνται οι προκαθορισμένοι κανονισμοί και νομοί από τους παραγωγούς, τους βιομηχάνους τροφίμων, αλλά και από όσους εργάζονται στα μπακάλικα ή στα εστιατόρια. Φυσικά, η ασφάλεια των τροφίμων είναι θέμα του καταναλωτή και πως θα το χειριστεί εφόσον μπουν στην κουζίνα του υγιεινά και ασφαλισμένα. Υπάρχουν μερικές απλές διαδικασίες που μπορούν να ακολουθηθούν από τους καταναλωτές για τον ασφαλή χειρισμό των τροφίμων.

Ασφάλεια στον μπακάλη
  • Πριν να αγοράσετε κάτι, ελέγξετε τις ημερομηνίες που λένε «πωλείται μέχρι» ή «ανάλωση μέχρι και».
  • Μην αγοράζετε κονσέρβες που είναι χτυπημένες ή σκουριασμένες.
  • Μην αγοράζετε αυγά που είναι σπασμένα ή ραγισμένα
  • Μην αγοράζετε ποτέ γαλακτοκομικά προϊόντα που δεν είναι παστεριωμένα.
  • Τοποθετήστε στο ψυγείο ή στην κατάψυξη τα κατάλληλα τρόφιμα σύντομα μετά που θα τα αγοράσετε.

Σωστή προετοιμασία τροφίμων
  • Τα ψυγεία πρέπει να έχουν την θερμοκρασία μεταξύ 2-5 βαθμούς Κελσίου και η κατάψυξη πρέπει να είναι χαμηλότερη των 117 βαθμών Κελσίου.
  • Τοποθετήστε τα κρέατα, ψάρια, πουλερικά στο κάτω ράφι του ψυγείου (μέσα σε δίσκο) έτσι που οποιοσδήποτε ωμός χυμός τους να μην έρχεται σε επαφή με τα αλλά τρόφιμα του ψυγείου. Τα κρέατα και πουλερικά μπορούν να μείνουν στο ψυγείο μέχρι τέσσερις μέρες, το ψάρι μέχρι μια μέρα και ο κιμάς ή τα πουλερικά μέχρι και 2 μέρες.
  • Ακολουθήστε τις πληροφορίες που υπάρχουν στα προϊόντα που λένε «κρατείστε το στο ψυγείο» (keep refrigerated) και «ανάλωση μέχρι και».
  • Αν το προϊόν μυρίζει ή φαίνεται ύποπτο, πετάξτε το στα σκουπίδια ακόμα και αν η ημερομηνία λήξης δεν έχει περάσει.

Προετοιμασία των φαγητών
  • Πλένετε τα χέρια σας με ζεστό νερό και σαπούνι για τουλάχιστο 20 δευτερόλεπτα πριν να χειριστείτε /προετοιμάσετε το φαγητό.
  • Καλύψετε οποιαδήποτε κοψίματα, και πληγές η φορέστε πλαστικά γάντια.
  • Ξεπαγώστε τα κρέατα, ψαριά και πουλερικά πάντα μέσα στο ψυγείο
  • Ξεπλύνετε τα πουλερικά και τα ψάρια κάτω από τρεχούμενο και παγωμένο νερό πριν τα προετοιμάσετε. Αν μυρίζουν παράξενα, πετάξτε τα στα σκουπίδια.
  • Μαρινάρετε τα φαγητά πάντα μέσα στο ψυγείο και όχι πάνω στον πάγκο της κουζίνας.
  • Μην κόβετε ποτέ τα λαχανικά πάνω σε βάση ή χρησιμοποιώντας το ίδιο μαχαί­ρι, που προηγουμένως κόψατε ωμά κρέατα, ψάρια και πουλερικά, εκτός και αν το πλύνετε διεξοδικά μεταξύ των χρήσεων του. Αποφύγετε να κόβετε πάνω σε ξύλινη βάση και προτιμάτε την πλαστική.

Μαγείρεμα
  • Χρησιμοποιήστε διαφορετικά κουτάλια για να δοκιμάσετε και να ανακατέψετε το φαγητό.
  • Μην δοκιμάζετε φαγητά που περιέχουν ωμό κρέας, ψάρι, πουλερικά, αυγά μέ­χρι να είναι πλήρως μαγειρεμένα.
  • Μην μαγειρεύετε κρέας ή πουλερικά σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 163 βαθμών . Μαγειρεύοντας φαγητά σε χαμηλότερες θερμοκρα­σίες μπορεί να ενθαρρυνθεί η βακτηριακή ανάπτυξη.
  • Μην πασπαλίζετε φαγητά με σάλτσες που χρησιμοποιήθηκαν να μαρινάρουν ωμά κρέατα κατά την διάρκεια των τελευταίων 10 λεπτών του μαγειρέματος


Σερβίρισμα
  • Χρησιμοποιείτε πάντα καθαρά σερβίτσια και πιατέλες νια τα μαγειρεμένα φα­γητά.
  • Μην αφήνετε τα μαγειρεμένα φαγητά σε θερμοκρασία δωματίου για περισσό­τερο από δυο ώρες.
  • Πακετάρετε το φαγητό που θα πάρετε μαζί σας σε ένα μονωμένο δοχείο για να διατηρηθεί στην κατάλληλη θερμοκρασία. Μην αφήνετε τα σάντουιτς με κρέας, κοτόπουλο, αυγό, μαγιονέζα έξω από το ψυγείο.
  • Σερβίρετε τα ζεστά φαγητά ζεστά (πάνω από 60 βαθμούς κελσίου 140F) και τα κρύα φαγητά κρύα (κάτω από 5 βαθμούς κελσίου 40F).


Πώς να χειριστείτε το φαγητό που μένει 
  • Φυλάξτε το μαγειρεμένο φαγητό μέσα σε 2 ώρες μετά το μαγείρεμα. Διαχωρίστε τις μεγάλες ποσότητες του φαγητού που μένει σε μικρότερες μερίδες και τοποθετείστε τις σε ρηχά δοχεία για να κρυώσουν γρήγορα.
  • Ξαναζεστάνετε τα φαγητά αυτά στους 74 βαθμούς Κελσίου.
  • Γράψτε έξω από το δοχείο που φυλάγεται το μαγειρεμένο φαγητό το είδος του και την ημερομηνία που φυλάγεται. Αν δεν σκοπεύετε να καταναλώσετε το φαγητό μέσα στις επόμενες 2 μέρες, φυλάξτε το απευθείας στην κατάψυξη.

Τροφικές δηλητηριάσεις και υψηλές θερμοκρασίες
Με τη ζέστη ο κίνδυνος των τροφικών δηλητηριάσεων είναι μεγάλος. Ακολουθώντας τους παρακάτω κανόνες, μπορούμε να  αποφύγουμε τις τροφικές δηλητηριάσεις;
Τα φαγητά να είναι στην κατάλληλη θερμοκρασία, τα ζεστά φαγητά πάνω από τους 1400F (600C) και τα κρύα φαγητά κάτω από  τους 400F(50C)

Για τα ζεστά
Αν το φαγητό δεν  φαγωθεί σε 2 ώρες, τότε το φαγητό πρέπει να φυλάγεται σε ρηχά δοχεία στο ψυγείο.  Μετά μπορείτε να ζεστάνετε στην θερμοκρασία των 1650F (740C)
Για τα κρύα
Αν τα κρύα φαγητά δεν  φαγωθούν αμέσως μόλις βγουν από το ψυγείο τότε θα πρέπει να κρατηθούν στο ψυγείο.
Πετάξτε οποιοδήποτε φαγητό έμεινε εκτός ψυγείου για περισσότερο από 2 ώρες. Αν η θερμοκρασία είναι περισσότερο από 320C τότε το φαγητό θα πρέπει να πεταχτεί σε 1 ώρα.
Στους μπουφέδες τα δοχεία πρέπει να είναι τοποθετημένα πάνω σε πάγο
Επίσης,
  1. Πλένετε τα χέρια σας συχνά (20 δευτερόλεπτα).
  2. Διατηρείτε δύο διαφορετικές σανίδες για το κόψιμο του κρέατος, πουλερικών, ψαριών, και διαφορετική για τα φρούτα / λαχανικά / ψωμί.
  3. Μαγειρεύετε τα φαγητά στην κατάλληλη θερμοκρασία. Τα βακτηρίδια καταστρέφονται όταν μαγειρεύονται στην κατάλληλη θερμοκρασία.  Πλένετε το θερμόμετρο κάθε φορά που το χρησιμοποιείτε.
  4. Φυλάγετε τα τρόφιμα στο ψυγείο στους 40 oF (5oC)
Άμεση φύλαξη του φαγητού στο ψυγείο στην κατάλληλη θερμοκρασία επιβραδύνει την ανάπτυξη των βακτηριδίων και μπορεί να αποτρέψει τροφικές δηλητηριάσεις.
Ένα θερμόμετρο ψυγείου πρέπει πάντα να υπάρχει στο ψυγείο.

Ενδεικτικές Οδηγίες από την ΕΟΚ για τις σανίδες τροφίμων:
Σανίδα Άσπρη και στο πλάι της σανίδας χρωματικός κώδικας:
Πράσινο: ωμά λαχανικά / φρούτα για άμεση κατανάλωση
Καφέ: ωμά λαχανικά που θα ψηθούν (π.χ. μπιζέλια, πατάτες)
Κόκκινο: ωμό κρέας
Κίτρινο: Μαγειρεμένο κρέας
Άσπρο: Γαλακτοκομικά προϊόντα  (για ψωμιά και τυροκομικά είδη)
Μπλε: ωμά ψάρια

Γράφει η Ελένη Π. Ανδρέου, RD, LD, DProf cand., Κλινική Διαιτολόγος 

Unique Visitor Counter